AVRUPA KOMİSYONU

COM(98) 124 Final
04.03.1998

Türkiye için Avrupa Stratejisi

Komisyon’un ilk operasyonel teklifleri

I. GİRİŞ

12 ve 13 Aralık 1997 tarihlerinde Lüksemburg’da gerçekleşen Avrupa Birliği Konseyi toplantısında, Türkiye’nin Avrupa Birliği’ne tam üye olarak katılma ehliyetine sahip olduğu ve diğer başvuran devletlerle aynı kriterler temelinde değerlendirileceği teyit edildi. Avrupa Birliği Konseyi, onu her alanda Avrupa Birliği’ne yaklaştırarak Türkiye’yi tam üyeliğe hazırlamak için bir strateji oluşturulmasının önemli olduğuna karar verdi. Bu strateji, aşağıdaki unsurlardan oluşmalıydı:

• Ankara Anlaşması’nın sağladığı imkanların geliştirilmesi;

• gümrük birliğinin yoğunlaştırılması
• malî işbirliğinin uygulanması;
• yasaların yakınlaştırılması ve birlik mevzuatının kabul edilmesi;
• Lüksemburg Avrupa Konseyi sonuçlarının 19 ve 21 sayılı paragraflarında öngörüldüğü gibi, her bir durum için ayrıca karar verilmek üzere, Türkiye’nin belirli programlara ve belirli kuruluşlara katılımı.

Ayrıca, Türkiye’nin Avrupa Konferansı’na katılması, Türkiye ve üye devletler arasında ortak ilgi konusu alanlarda daha fazla diyalog ve işbirliği için bir fırsat verecekti. Dolayısıyla, Türkiye, daha şimdiden AB’nin genişleme sürecine dahildir.

Bu belgede, Komisyon, gümrük birliğini pekiştirmek ve ona daha fazla muhteva vermek için ve Türkiye ile ilişkilerin geliştirilmesi üzerine Temmuz 1997 tebliğinde belirtilen diğer alanlarda işbirliğini arttırmak için bir çalışma programı ortaya koymaktadır. Tekliflerden bazılarının uygulanması 1998’in ilk yarısında başlayabilir.

Bu belgedeki tekliflerden bazılarının uygulanması, Türkiye için mevcut malî kaynaklara ve özellikle Türkiye için Özel Eylem’in (375 milyon ECU) uygulanmasına bağlı olacaktır. Bu nedenle, Bakanlar Konseyi’nin, Türkiye için özel malî işbirliğine ait malî yönetmeliği bir an önce kabul etmesi önemlidir. Malî işbirliğinin uygulanması, Lüksemburg AB Konseyi tarafından önerilen stratejinin bir parçasıdır.

Hatırlanmalıdır ki Türkiye aynı zamanda Avrupa-Akdeniz Ortaklığı’nın bir üyesidir.

II Teklifler

1. Endüstriyel işbirliği ve yatırım

Türkiye’de uygun bir hukukî ve idarî çerçeve kurulması dahil, endüstri ve yatırım konusunda işbirliğinin geliştirilmesi bir önceliktir. Gümrük birliği uygulaması, Türk endüstrisinin, özellikle KOBİ’lerin rekabet gücünde iyileşmeler ile paralel yürümelidir.

Türkiye, daha şimdiden, Avrupa-Akdeniz Ortaklığı yoluyla bölgesel faaliyetlere katılmaktadır. Bu faaliyetler arasında, firmalar arasında işbirliğine yönelik programlar (Med-Partnership ve Med-Enterprise) ve, hukukî ve idarî çerçeve üzerine bir çalışma grubu ve endüstriyel gelişme üzerine bir çalışma grubu olmak üzere, Avrupa-Akdeniz endüstriyel işbirliği konusunda Brüksel Bildirgesi (Mayıs 1996) gereğince kurulmuş olan iki çalışma grubu vardır.

Bu başlık altında planlanmış bölgesel faaliyetlere iki taraflı faaliyetler eklenebilir. Endüstriyel işbirliğinin iki taraflı geliştirilmesi için faaliyetler, 1998 için şimdiden planlanmıştır (bunlar arasında, AB-Türkiye İşletme Semineri ve AB-Türkiye İşletme Ortaklığı programları vardır).

Türk endüstrisinin, tek pazardan azamî fayda elde etmesine ve rekabet gücünü iyileştirmesine yardım etmeye yönelik aşağıdaki faaliyetlerden sağlayabileceği avantajlar ve fırsatlar konusunda yılın ilk yarısında Türkiye ile görüşülecektir:

• Tek pazara giriş: gerekli belgeleme ve kalite kontrol enstrümanlarının (laboratuarlar ve şebekeler) kurulmasına yardım, bu amaçla teknik yardım sağlanması, firmalar için pilot/demonstrasyon programları (münferit olarak veya gruplar halinde).

• Yenilik ve bilgi teknolojisi: teknoloji transferi, en iyi uygulama örnekleri üzerine bilgi alışverişi, teknoloji transferi merkezleri ve şebekeleri kurulması için yardım, firmalar için teknoloji demonstrasyon projeleri (münferit olarak veya gruplar halinde).

• Özel sektörün gelişmesi için destek: endüstrinin çeşitlenmesi, şirketler kurulması, malî ortamın iyileştirilmesi, girişimcilerin eğitilmesi ve işbirliğinin teşvik edilmesi amacıyla projeler hazırlamak için gereken uzmanlık hizmetleri.

Buna ek olarak, Komisyon, mümkün olan en kısa zamanda Topluluk ve Türkiye arasındaki sermaye hareketlerinin daha fazla serbestleştirilmesi konusunda bir mekanizma kurulmasını tarafların menfaatine görmektedir. Bu mekanizmanın temel amaçları arasında, söz konusu serbestleşmenin, Sermaye Hareketlerinin Serbestleştirilmesi Hakkında OECD Kuralları çerçevesinde iki tarafça yapılan taahhütlere uygun olup olmadığını incelemek olacaktır.

2. Tarım

Tercihli piyasa girişinde karşılıklı bir iyileşme sağlamak için Türkiye ile yeni müzakereler, 1998’in ikinci yarısında başlayabilir. Müzakerelerin amacı, karşılıklı tavizler ve gümrük vergilerinin sabitlenmesi arasında bir denge üretmek olmalıdır.

Ayrıca, Türkiye’nin, tarım politikasını, tarımsal ürünlerin serbest dolaşımını tesis etmek için gereken Ortak Tarım Politikası tedbirlerini kapsayacak şekilde ayarlaması gerekecektir. Avrupa Topluluğu ve Türkiye, Ankara Anlaşması’nda ve Gümrük Birliği Kararı’nda bu hedefi kendi önlerine koymuşlardı. 15 Temmuz 1997 tarihli tebliğde, bu alanda pek az ilerleme kaydedilmiş olduğu kabul edilmekle beraber, Türkiye’nin ülkedeki tarımın özellikleri dikkate alınırken, Topluluk mevzuatını benimsemeye teşvik edilmesi önerilmekteydi. Bu amaçla, Komisyon, ODAÜ için benimsenen yaklaşıma dayanan üç aşamalı bir süreç teklif ediyordu.

Birinci aşamada Komisyon, Türk makamlarına, piyasa organizasyonlarının ve sağlık kurallarının çeşitli yönleriyle ilgili temel hukukî metinlerin bir listesini ve idare için gerekli araçların ve organların ayrıntılarını verecektir. Türkiye ise, Komisyon’a, kendi tarım politikasının anlaşılması için gereken ayrıntıları verecektir.

İkinci aşama, OTP’nin ve Türk tarım politikasının muhtelif yönleri ve sektörlerinin tartışılmasını daha fazla derinleştirecektir.

Üçüncü aşama, çeşitli sektörlerde OTP ve Türk tarım politikası arasındaki farkların bir özetinin hazırlanmasını içerecektir.

Bu sürecin sonunda, Türkiye’den, Topluluk mevzuatının benimsenmesi için bir çalışma programını Topluluğa sunması istenecektir.

Sürecin ilk aşaması, 1998’in ikinci yarısında başlayabilir. Bilgi alışverişinin gerçekleşmesinden sonra ayrıntılı görüşme oturumlarına geçilebilir.

Topluluk malî ve teknik yardımı, Türk tarımının yeniden yapılandırılmasında ve ülkenin tarımsal politikasının OTP ile uyumlulaştırılmasında önemli bir faktördür. Bu bağlamda, Türkiye Komisyon'’a öncelikli tedbirlerin bir listesini vermelidir. Listenin müzakere edilmesinden sonra, bir teknik yardım programı hazırlanabilir.

3. Hizmetler

15 Temmuz tarihli tebliğin kılavuz ilkeleri ve Konsey’de gerçekleşmiş olan görüşmeler temelinde, Komisyon, Mart 1998’de Türk makamlarıyla keşif mahiyetinde müzakereler başlatmaya isteklidir. Yılın ikinci yarısında taslak müzakere talimatları Konsey’e gönderilebilir.

4. Gümrük birliği için daha fazla muhteva

4.1 Türkiye’nin pan-Avrupa menşe kuralları sistemine dahil olması

Topluluk, EFTA ve ODAÜ arasında geçerli olan endüstriyel mallar için menşe kuralları kümülasyon sistemine Türkiye’nin dahil olmasına ilişkin olarak Komisyon’un niyetleri şöyledir:

• 1998 içinde, Komisyon, Türkiye’nin Gümrük Birliği Kararı çerçevesindeki yükümlülükleri gereğince ortak üye ülkelerle serbest ticaret anlaşmaları müzakere edilmesiyle ilgili olarak Türk makamlarının yaklaşımlarına olumlu yanıt vermelerini onlardan talep etmek için ortak üye ülkelerle toplantılardan (gümrük alt-komitesi, gümrük idareleri genel müdürlükleri, Ortaklık Komiteleri) yararlanacaktır;
  
  
• 1998 ortasına kadar, Komisyon, Avrupa Birliği ile kümülasyon sistemine dahil ülkeler arasındaki anlaşmalarda yer alan menşe protokellerinin Türkiye’yi de içine alacak şekilde tadil edilmesi için teklifler (toplam ondört teklif) hazırlayacaktır.

Böylece Türkiye, 1 Ocak 1999 tarihinden itibaren kümülasyon sistemine fiilen girebilecektir.

4.2 Türkiye’nin Avrupa transit düzenlemelerine katılması için destek

Türkiye’nin Transit ve Tek İdarî Belge Sözleşmelerine katılmasıyla ilgili olarak, Komisyon, Nisan 1997’deki Ortaklık Konseyi toplantısında konu hakkında alınmış olan olumlu karara işaret eder. 1998’de Komisyon, Avrupa Birliği’nde transit reformunun (ve bilgisayarlaşmanın) tamamlanması üzerine paralel çalışırken, Türkiye’nin bu sözleşmelere katılmaya hazırlanması için teknik yardım vermeye devam edecektir.

4.3 Devlet ihaleleri

Gümrük Birliği Kararı’nda her iki tarafça devlet ihaleleri konusunda taahhütler yapılmıştı. Komisyon, 15 Temmuz 1997 tarihli tebliğinde müzakereler açılmasını öneriyordu. Türkiye ile keşif mahiyetinde görüşmelerin 1998’in ilk yarısında başlaması planlanmaktadır. İki taraf, üç seçeneğin avantajlarını inceleyeceklerdir: kendi aralarında iki taraflı bir anlaşma, Türkiye’nin Devlet İhaleleri Hakkında DTÖ Anlaşması’na katılması ve Türk mevzuatının Topluluk mevzuatıyla uyumlulaştırılması.

4.4 Mevzuatın yakınlaştırılması

15 Temmuz 1997 tarihli tebliğinde, Komisyon, gümrük birliği kapsamındaki alanlarda mevzuatın yakınlaştırılmasını tamamlamak ve bu mevzuatı Türkiye’de uygulamak için bir teknik yardım ve idarî işbirliği programı oluşturulmasını teklif ediyordu. Komisyon, aşağıdaki tedbirleri hazırlayacaktır:

• Gümrük birliğiyle bağlantılı olan fakat henüz yakın işbirliği kapsamına girmeyen alanlarda, Komisyon’un ve Türk idaresinin ilgili kısımlarını bir araya getiren enformel gruplar kurulacaktır. Bu gruplar, mevzuatın yakınlaştırılması alanında Türk makamlarınca kaydedilen ilerlemeyi inceleyecek ve uygulamanın yönlendirilmesi ve hızlandırılması için bir çerçeve sunacaklardır. 2/97 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’nda atıf yapılan teknik mevzuat türlerinden Türkiye’nin seçtikleri için gruplar 1998’in ilk yarısında kurulabilir.

• Mevzuatın yakınlaştırılması çalışmasında şimdiden ilerleme sağlanmış alanlarda, Türk makamları, Türk sistemine aktarılmış Topluluk düzenlemelerini uygulamanın ayrıntılarını ve bunların ekonomik operatörler açısından neler getirdiğini tartışmak için ülkede seminerler düzenlenmesini talep edebilirler. Bu seminerlere, Türk idaresinin ve Türk ticaret kuruluşlarının temsilcileri katılabilir.

• Türk makamlarının talebi üzerine, mevzuatın uygulanmasıyla görevli Türk idaresi uzmanları için Komisyon’un departmanları bünyesinde eğitim kursları düzenlenebilir.

• Türk makamlarının talebi üzerine Komisyon benzer faaliyetler üzerinde düşünecektir (örneğin fikrî, sınaî ve ticarî mülkiyetin korunmasıyla ilgili bir teknik yardım programı).

4.5 Daha yakın teknik istişareler

Tebliğde, gümrük birliğiyle ilgili alanlarda Topluluk-Türkiye istişaresi için mevcut mekanizmanın güçlendirilmesi öneriliyordu ve Komisyon, 1998’in ilk yarısında, hangi uzman gruplarının ve teknik komitelerin (uygulama sorumluluklarında Komisyon’a yardım eden komiteler) kendi çalışmalarına Türk temsilcileri katabileceklerini Türkiye ile görüşmeyi planlamaktadır.

Topluluk teknik mevzuatının (örneğin kimyasal maddeler ve ecza sanayi ürünleri üzerine mevzuat) gayrı-resmî olarak tartışılması için kurulmuş uzman gruplarına özel dikkat verilecektir. Ayrıca, geçen Nisan ayında Ortaklık Komitesi tarafından yapılan tavsiyelere uygun olarak, Komisyon, gümrük birliğinin işleyişi için gerekli olduğu ölçüde Türk uzmanların (83/189/EEC sayılı Yönerge ile kurulmuş olan) Standartlar ve Teknik Yönetmelikler Komitesi’nin çalışmasına katılmalarına izin verilmesi hakkında bir Ortaklık Konseyi Kararı teklifini 1998’in ilk yarısında Konsey’e sunacaktır.

1998’in ilk yarısında ticaret politikası konuları hakkında Topluluk-Türkiye diyaloğu için bir mekanizma kurulacaktır.

Anti-damping tedbirleri alanında, Komisyon, Nisan 1997 Ortaklık Konseyi toplantısını müteakip ODAÜ için prosedürlere dayanan geliştirilmiş tercihli bilgilendirme ve istişare düzenlemeleri kurmuştur.

4.6 Ortak Ticaret Politikası ile uyumlulaşma

Türkiye’nin Gümrük Birliği Kararı’nın 16. Maddesinde atıf yapılan tercihli anlaşmaları bağıtlaması ile ilgili olarak, bazı tercihli anlaşmalar müzakere edilmiş bulunuyor. Gerekli olduğunda, Komisyon, henüz bağıtlanmamış olan anlaşmalar için (bunlar arasında, Bulgaristan, Polonya, Slovenya ve Magrib ve Maşrık ülkeleri ile bağıtlanacak anlaşmalar vardır) Türkiye’ye politik ve teknik destek verebilir.

4.7 Tekstil ürünlerinin hariçte işlenmesi

Komisyon not eder ki tekstil ürünlerinin hariçte işlenmesiyle ilgili olarak Türkiye’nin belirtmiş olduğu sorunlar, ODAÜ ve Akdeniz ülkelerinin çoğu için Topluluk kotalarının (1 Ocak 1998’den itibaren) kaldırılmasıyla zaten kısmen giderilmiştir. Türkiye, pan-Avrupa menşe kümülasyon sistemine dahil edildiğinde, Türkiye’nin geleneksel ticaret ortakları bakımından bu sorunlar kısa bir süre sonra tamamen çözülecektir. Türkiye, ODAÜ’den veya Akdeniz ülkelerinden başka AB üyesi olmayan ülkelerle hariçte işleme düzenlemeleri geliştirmek isterse, Komisyon onunla uygun çözümler üzerinde görüşmeye hazırdır.

5. Makroekonomik diyalog

1998’in ilk yarısının sonuna kadar bir başlangıç toplantısı gerçekleşebilir; bu toplantının içeriği önceden Türkiye ile görüşülecektir. Diyalog, ortak ilgi konularını kapsayacaktır. Bunlar arasında, Türkiye için genel ekonomik görünüş ve euro’nun devreye sokulmasının Türkiye üzerindeki etkisi olabilir.

6. Telekomünikasyon ve bilgi toplumu

Regülasyon ile ilgili konularda Topluluk ve Türkiye arasında diyalog, 1998’in ilk yarısında başlayabilir. Burada amaç, Türk telekomünikasyon mevzuatını Topluluğunkine yaklaştırmak olacaktır. Bu amaca varılmasında, uzmanlık hizmetleri, memur değişimleri veya eğitim şeklinde yardım sağlanabilir.

1998’in ilk yarısından itibaren, Türkiye’yi bilgi toplumuna sokmaya yönelik bir strateji geliştirilmesine de destek verilebilir. Komisyon departmanları ve Türkiye’deki ilgili kurumlar (TÜBİTAK dahil) arasında görüşmeler olacaktır. Bu görüşmeler, spesifik faaliyetlerin belirlenmesine imkan verecektir.

1998’in birinci yarısında, Avrupa bilgi toplumu araştırmasının (ESIS projesi) kapsamı, Türkiye’yi içine alacak şekilde genişletilecektir.

Halen hazırlanmakta olan, Trans-Avrupa Şebekeler’in genişletilmesi konusundaki Komisyon tebliği kabul edildikten sonra, Komisyon, Trans-Avrupa Şebekeler’in Türkiye’ye genişletilmesi üzerine bu ülkeyle görüşmelere başlayacaktır.

7. Bilim ve teknolojik araştırma alanında işbirliği

Araştırma, teknolojik geliştirme ve demonstrasyon alanında faaliyetlere ilişkin Topluluk dördüncü çerçeve programı kapsamında (1994-98), Türkiye, üye olmayan bir Avrupa ülkesi olarak, I, III ve IV sayılı Eylemler çerçevesinde tüm spesifik programlara proje bazında katılabilir, fakat bu programlara tahsis edilen fonlardan yararlanamaz. Türkiye, Eylem II (INCO programı) için de ehildir ve bu eylemden Topluluk finansmanı almaktadır.

Türkiye’nin, dördüncü programla aynı şartlar üzerinden, beşinci A-TG çerçeve programının (1998-2002) tüm spesifik programlarına proje bazında katılması da öngörülecektir. Ayrıca, beşinci programın II sayılı eylemi (INCO2), ilk kez olarak, Akdenizli ortak ülkelerle işbirliğini hedefleyen bir faaliyeti içermektedir. Türkiye buna tam olarak katılabilecek ve bunun için Topluluk finansmanı alacaktır.

Avrupa-Akdeniz bilim ve teknoloji politikası üzerine diyalog da, Türkiye’nin resmen temsil edildiği, B&T İşbirliği için Avrupa-Akdeniz İzleme Komitesi bünyesinde gerçekleşmektedir. Barcelona sürecinin bir parçası olarak kurulmuş olan bu Komite’nin çalışmaları, spesifik faaliyetlerin belirlenmesine yol açmakta ve bir bütün olarak çerçeve programın planlanması ve uygulanması hakkında sürekli bilgi sağlamaktadır.

8. Çevresel konularda işbirliği

Ekim 1997’de Komisyon ve Türkiye arasında keşif mahiyetinde temaslar, çevresel konularda işbirliği alanlarının bir listesini vermişti. Kurumların güçlendirilmesi ve beşerî kaynakların geliştirilmesi üzerinde durulmuştu (Çevre Bakanlığı ve onun yerel örgütleri, ulusal sürdürülebilir kalkınma komitesi ve çevre ve kalkınma gözlemevi ile). Türkiye, çevresel tehlikelerin değerlendirilmesi, ulusal ve yerel düzeyde çevre denetimi ve kirlenmenin entegre biçimde önlenmesi ve izlenmesi konularında eğitim ile ilgilendiğini ifade etti. Ayrıca, iklim değişikliği konusunda bir ulusal eylem planı hazırlanmasında, kimyasal maddelerin bir ulusal envanterinin çıkarılmasında ve (özellikle bir ulusal veri tabanı oluşturmak yoluyla) Avrupa Çevre Ajansı ile işbirliği edilmesinde özel yardım talep etti. Akdeniz’de ve Karadeniz’de bölgesel işbirliği çerçevesinde başka faaliyetler de uygulamaya konulabilir.

Türkiye’nin çevresel kuralları ve mevzuatının şimdiki durumu hakkında (Komisyon tarafından finanse edilen) sürmekte olan inceleme çalışmasını dikkate alarak, 1998’in ilk yarısında işbirliği için bir takvim üretmek mümkün olacaktır.

Komisyon, çevresel mevzuatın ve kuralların yakınlaştırılmasına özel önem vermektedir ve yukarıda belirtilen inceleme çalışmasının sonuçları hazır olduğunda bu süreci izlemek için bir çerçeve kurmayı teklif etmektedir.

9. Ulaştırma işbirliği

Ulaştırma altyapısı geliştirilmesi bağlamında, IV ve X numaralı Pan-Avrupa Ulaştırma Koridorları (Sofya yoluyla) İstanbul’a kadar uzanmaktadır. Türkiye bu çerçevedeki görüşmelere katılmaktadır. Ayrıca, Türkiye, Haziran 1997’de Helsinki’de Üçüncü Pan-Avrupa Ulaştırma Bakanları Konferansı’nda kabul edilmiş olan, Pan-Avrupa Ulaştırma Alanları’ndan ikisinin – Karadeniz Alanı ve Akdeniz havzası Alanı-coğrafî kapsamı içine girmektedir. Bu iki bölgesel ulaştırma şebekesinin geliştirilmesi üzerine hazırlık çalışması halen devam etmektedir ve Türkiye’nin bu girişimlerden her ikisine de katılmasını bekliyoruz.

Deniz taşımacılığı alanında, Türkiye, MEDA bölgesel programı çerçevesinde finanse edilen deniz taşımacılığı projelerinde aktif bir katılımcı ve lehdar konumundadır.

Havacılık alanında, Komisyon, muhtemel bir hava taşımacılık anlaşması üzerine yapılacak müzakerelere hazırlık olarak, bölgedeki başka ülkelerle yapmış olduğu gibi, Türkiye ile hava taşımacılığı konusunda keşif mahiyetinde görüşmeler yapılmasını teklif etmiştir.

Küresel navigasyon ve pozisyonlama alanında, Komisyon, bölgedeki navigasyon kullanıcılarının artan taşımacılık emniyetinden ve etkinliğinden yararlanmalarına imkan sağlamak için, Türkiye dahil Akdenizli ortaklarıyla işbirliğini geliştirmektedir.

10. Enerji işbirliği

Enerji alanında işbirliği, doğrudan yatırımlar için uygun bir çerçeve yaratmak için Türk mevzuatının AT mevzuatına adaptasyonunu kolaylaştıracaktır. Bu bağlamda, Enerji Şartı Anlaşması’nın Türkiye tarafından onaylanması özellikle önemlidir. Türkiye’nin coğrafî konumu dikkate alındığında, onun enerji enterkoneksiyon şebekelerine (TEN) katılmasına özel ilgi gösterilecektir.

11. Tüketici politikası ve tüketici sağlığının korunması alanında işbirliği

İki taraf, 1998’in ilk yarısında, Türkiye’nin durumunu değerlendirmek ve endüstriyel mallar ve gıda maddeleri için erken uyarı sistemleri kurmak için görüşmelere başlayabilirler (malî ve teknik yardım ihtiyacı, personel eğitimi, vs.). Ayrıca, tüketici koruma mevzuatının yakınlaştırılması için genel bir strateji ortaya koyabilirler. Bu alandaki Türk mevzuatının bir envanterinin çıkarılması bir ilk adım olabilir.

Bir tüketici derneği olan TÜKODER için malî yardım sağlanmış bulunuyor. Diğer büyük Türk tüketici dernekleri de AB yardımı alabilir.

12. Bölgesel ve sınır-ötesi işbirliği

Avrupa-Akdeniz Ortaklığı ve desantralize işbirliği programları çerçevesinde kabul edilmiş olan bölgesel işbirliği projelerine Türkiye’nin katılımı, mümkün olan her durumda arttırılacaktır.

Karadeniz bölgesel işbirliği konusunda Komisyon tebliğinde (COM(97)597 final – 14 Kasım 1997) belirtilen alanlarda, Türkiye’yi ve Karadeniz bölgesindeki diğer ülkeleri içine alan işbirliği projeleri oluşturulabilir.

13. Topluluk programlarına katılım

Lüksemburg AB Konseyi, Türkiye’nin (münferit durumlar temelinde) bazı Topluluk programlarına ve ajanslarına katılmasını teklif etmişti. Bu katılım, ODAÜ için geçerli olan şartlara benzer nitelikte şartlar çerçevesinde olacaktı. 1998’in ilk yarısında, Komisyon, Topluluk ve Türkiye tarafından kabul edilecek bir karar için Konsey’e bir teklifte bulunacaktır. Söz konusu katılımın mümkün olabileceği alanları belirleyecektir.

Bu karar kabul edildikten sonra, Türkiye’nin belirli bir programa katılması için düzenlemeler müzakere edilecek ve Ortaklık Konseyi’nin bir kararının konusu olacaktır. Gerekli olduğunda, belirli bir programın bir lehdar ülke olarak Türkiye’yi de içermesi için temel yönetmeliğin tadil edilmesi önerilecektir.

14. Kurumsal işbirliği ve politik diyalog

Komisyon, Ekim 1995 tarihli Ortaklık Konseyi kararında öngörülen kurumsal işbirliği ve politik diyaloğun uygulanmasının ve adalet ve içişleri alanında münferit faaliyetlerin finanse edilmesinin önemini vurgular. Komisyon, göç konusunda Türkiye ile aktif işbirliği ihtiyacı üzerinde özellikle durur. Bu bağlamda, 26 Ocak tarihli genel işler Konseyi, Irak’tan ve komşu bölgelerden insanların son zamanlarda AB’ye girişi üzerine bir eylem planı kabul etmiştir.

15. İnsan hakları ve insanî konular alanında işbirliği

İnsan hakları alanında, 1998 projeleri için daha şimdiden 3 milyon ECU tutarında Komisyon taahhütleri mevcuttur (1). Seçilen öncelikler şöyledir: Kadınların statüsü; çocuğun hakları ve korunması; bilgilendirme, öğretim ve eğitim; STK’lerin yönetim kabiliyetlerinin arttırılması. Komisyon hibelerinin alıcıları arasında, Umut Vakfı, Çocuk İstismarını ve İhmalini Önleme Derneği, Türk Demokrasi Vakfı, Yerel Yönetim ve Demokrasi için Dünya Akademisi, Antalya Barosu ve Helsinki Yurttaşlar Meclisi (Türkiye Şubesi) vardır.

Komisyon, 1998 yılında Türk STK’leriyle insan hakları ve insanî konular alanında projeler belirleme ve uygulama çalışmasını sürdürecektir. Türk hükümetiyle işbirliği alanında ise, Komisyon bir işbirliği programı ön taslağı hazırlamıştır. Bu program, İçişleri Bakanlığı memurlarının ve emniyet kuvvetlerinin eğitimi üzerinde yoğunlaşmaktadır. Komisyon, bu program taslağını, 1998’in ilk yarısında Türk makamlarıyla tartışmayı planlamaktadır.

Yine 1998’in ilk yarısında, Komisyon, insanî konuları görüşmek üzere (ihtiyaç oldukça Türkiye’de veya Brüksel’de toplanacak olan) bir çalışma grubu kurmayı teklif etmektedir.

III Sonuçlar

Bu belgede yer alan teklifler, Avrupa Birliği’nin Türkiye’nin tam üyeliğe hazırlanmasına yönelik bir strateji geliştirmeye bağlılığını göstermektedir.

Bu bağlamda, Komisyon, aşağıdaki konular üzerinde Türkiye ile yapılacak çalışmalara 1998’in ilk yarısında başlanmasını çok önemli bulmaktadır:

• endüstriyel işbirliğinin yoğunlaştırıması ve yatırımların teşvik edilmesi;
• tarım alanında Topluluk mevzuatının aktarılmasına destek;
• hizmetler konusunda bir anlaşmaya yönelik keşif mahiyetinde görüşmeler;
• teknik yardım ve idarî işbirliği yoluyla gümrük birliğine daha fazla muhteva kazandırılması;
• gümrük birliğinin işleyişi bakımından doğrudan anlam taşıyan konularda iki taraf arasında istişare için mevcut mekanizmanın iyileştirilmesi;
• devlet ihalelerinin dışa açılması konusunda keşif mahiyetinde görüşmeler;
• özellikle sermaye hareketlerinin daha fazla serbestleştirilmesi konusunu kapsayan bir makroekonomik diyalog kurulması;
• çevre, telokomünikasyon, tüketici politikası ve tüketici koruma gibi sektörlerde Türkiye’nin Topluluk mevzuatını kendi bünyesine almasında ona yardım etmek için Topluluk desteği;
• Türkiye’nin bazı Topluluk programlarına ve ajanslarına katılabilmesi için gerekli mekanizmaların kurulması;
• Ekim 1995 kararına uygun olarak, daha fazla kurumsal işbirliği ve politik diyalog.

Bu ilk teklifleri, Türk makamlarıyla ilave görüşmeler sonrasında Komisyon tarafından geliştirilecek olan başka teklifler izleyecektir.

Malî işbirliğinin uygulanması, Lüksemburg AB Konseyi tarafından teklif edilen stratejinin bir parçasıdır. Komisyon, Türkiye için özel malî işbirliği düzenlemelerine ilişkin malî yönetmeliğin Konsey tarafından bir an önce kabul edilmesinin acil bir ihtiyaç olduğuna dikkat çekmek ister, zira bu yönetmelik Türkiye için kapsamlı ve tutarlı bir stratejinin uygulanmasını mümkün kılacaktır.

(1) c.f. Gümrük birliğinin yürürlüğe girmesinden bu yana Türkiye ile ilişkilerin evrimi (COM(1998) 147)