AVRUPA BİRLİĞİ - TÜRKİYE İLİŞKİLERİ

Tam Üyelik

Türkiye İçin Avrupa Stratejisi

Avrupa Birliği'nin genişlemesi kapsamında 13-14 Aralık 1997 tarihli Lüksemburg Zirvesi öncesinde sürdürülen girişim ve temaslarda Türkiye'nin genişleme sürecinde kazanacağı konum ele alınmış ve Türkiye'nin bu sürecin dışında kalamayacağı vurgulanarak, diğer aday ülkeler için öngörüldüğü gibi, bir katılma öncesi stratejisinin oluşturularak hayata geçirilmesi hususu öncelikli talebimiz olarak ortaya konmuştu.

Lüksemburg Zirvesinde Türkiye diğer adaylardan farklı bir konuma oturtularak, onlar için öngörülen katılma sürecinin dışında bırakılmıştır. Bununla birlikte, AB Komisyonu, Türkiye'nin ihtiyaçları doğrultusunda ülkemizi tam üyeliğe hazırlamak amacıyla Türkiye'yi AB'ne yaklaştırmayı hedefleyen bir Strateji hazırlamak ve hayata geçirmekle görevlendirilmiştir. Komisyon bu görevlendirme uyarınca bir çalışma gerçekleştirmiş ve Türkiye'yi Avrupa Birliği'ne katılıma hazırlamak şeklinde tanımladığı Strateji'nin unsurlarını 4 Mart 1998 tarihinde açıklamıştır. Komisyon iç prosedür gereği Strateji belgesini Konseyin onayına sunmuş ve gerekli incelemeler yapıldıktan ve onay prosedürleri tamamlandıktan sonra, sözkonusu belge, üzerinde bir değişiklik yapılmaksızın Cardiff Zirvesinde onaylanmıştır. Belge bilahare, 30 Haziran 1998 tarihinde yapılan Ortaklık Komitesi toplantısında tarafımıza resmen sunulmuştur. Strateji Belgesinde yer alan mülahazalar ve somut olarak sunulan işbirliği alanlarını aşağıda görüldüğü şekilde sıralamak mümkündür;

Stratejinin uygulanmasıyla Türkiye'nin AB'nin genişleme sürecinde yer alacağına işaret edilmiş, tarafımızdan eleştiri konusu yapılan mali işbirliği alanındaki AB taahhütlerine değinilerek, önerilen unsurların gerçekleşmesinin AB'nin Türkiye'ye taahhüt ettiği mali yardımların yürürlüğe konulması ile mümkün olabileceği belirtilmiş ve bu konuda yetkili bulunan Konseyin sözkonusu yardımları gecikmeksizin kullanılabilir hale getirecek düzenlemeyi yapması istenmiştir.

Gümrük Birliğinin derinleştirilmesi ve daha fazla içerik kazandırılması, Stratejinin önemli bir bölümünü teşkil etmiş ve Komisyonla muhtelif alanlarda esasen yürütülmekte olan görüşmelerin sonuca bağlanması için somut adımlar atılması yönünde önerilerde bulunulmuştur.

Strateji belgesinde Gümrük Birliği'nin yanısıra, sanayi, tarım, hizmetler, makro-ekonomik diyalog, telekomünikasyon, bilim ve teknoloji, araştırma, ulaştırma, enerji, çevre, tüketici politikası, bölgesel ve sınıraşan işbirliği, Türkiye'nin Topluluk programlarına katılımı ve kurumsal işbirliği başlıkları altında toplam 14 alanda somut işbirliği önerilmiştir. Genelde işbirliğinin amacı, ülkemizin bu alanlarda AB müktesabatına uyumunu kolaylaştırmaktır.

Komisyon tarafından oluşturulan sözkonusu Stratejinin açıklanmasını takiben Stratejide yer verilen unsurlar incelenmiş ve bu unsurların ülkemizin ihtiyaçları doğrultusunda geliştirilip, yönlendirilmesini teminen karşı önerilerimizi içeren bir belge hazırlanmış ve Bakanlar Kurulu'nda onaylanmasını takiben 22 Temmuz 1998 tarihinde Dönem Başkanlığı ve AB Komisyonuna tevdi edilmiştir.

Strateji'nin hayata geçirilmesi amacıyla Komisyon ile teknik düzeyde müzakereler başlatılmış olup, bu çerçevede Komisyon heyetiyle 25 Eylül 1998, 30 Kasım 1998, 24 Mart 1999 ve 2 Temmuz 1999 tarihlerinde olmak üzere Ankara ve Brüksel'de dört tur görüşme yapılmıştır. Bunula birlikte, esasen AB'nin Türikye'ye karşı daha önceki anlaşmalarla üstlenmiş olduğu, ancak yerine getirmediği yükümlülüklerden başka yeni bir unsur içermeyen Strateji belgesi, mali kaynak yetersizliği başta olmak üzere, AB'ne katılımı hususunda Türkiye'ye uygun bir perspektif verilmesi yönünde siyasi irade eksikliği sebepleriyle Türkiye'nin beklentilerini karşılamakta yetersiz kalmıştır.