AVRUPA BİRLİĞİ - TÜRKİYE
İLİŞKİLERİ Tam Üyelik Katılım
Ortaklığı Belgesi'nin Gayriresmi Tercümesi 10-11 Aralık 1999 tarihlerinde Helsinki'de toplanan Avrupa Konseyi,
Komisyonun Türkiye ile ilgili ilerleme Raporunu ve Bileşik Kağıtta
(her bir aday ülke tarafından katılım yönünde kaydedilen ilerlemeler
hakkındaki Raporlar) belirtilen tavsiyelerini önemli ölçüde kabul
etmiştir. Helsinki Sonuçları özellikle aşağıdaki hususları kaydetmiştir: 'Türkiye AB'ne diğer aday ülkelere uygulanan aynı kriterler temelinde
Birliğe katılması mukadder bir aday ülkedir. Mevcut Avrupa Stratejisi temelinde Türkiye, (...) bir katılım öncesi
stratejisinden faydalanacaktır (...) Bu da, insan hakları, sınır
uyuşmazlıkları ve Kıbns konularına özellikle atıfta bulunarak, katılıma
ilişkin siyasi kriterlerin karşılanması yönündeki ilerlemeye ağırlık
vermek suretiyle geliştirilmiş siyasi diyalogu içerecektir. Türkiye ayrıca, Topluluk Programlarına ve ajanslarına ve aday ülkelerle
Birlik arasında katılım süreci çerçevesinde yapılan toplantılara
katılma imkanına sahip olacaktır. Müktesebatın analitik inceleme süreci, diğer araçlar meyanında,
Komisyon tarafından Ortaklık Anlaşması kapsamında kurulan alt komiteler
vasıtasıyla gerçekleştirilecektir. Katılım öncesi mali yardımlarına ilişkin tüm AB kaynaklarının eşgüdümüyle
ilgili tek bir çerçeve Komisyon tarafından 26 Temmuz 2000 tarihinde
kabul edilmiştir. Komisyonun bu önerisi (COM(2000) 502 final) Türkiye
için bir Katılım Ortaklığı oluşturmak için gerekli hukuki temeli
oluşturmakta ve Türkiye'ye yönelik tüm katılım öncesi AB mali yardımlarının
koordinasyonuna ilişkin tek çerçeveyi tanımlamaktadır. Bu öneri
halen diğer Kurumlar tarafından tezekkür edilmektedir. (hukuki temeli
AB Antlaşmasının 308. maddesi) Katılım Ortaklığı kısa ve orta vadeli öncelikleri, ara hedefleri
ve siyasi ve ekonomik kriterler ışığında katılım hazırlıklarının
hangi koşullar altında gerçekleşeceğini ve Üye Devletin Topluluk
müktesebatını üstlenme, uygulama ve hayata geçirmeye ilişkin yükümlülüklerini
tanımlamaktadır. Aynı şekilde, uygun izleme mekanizmaları oluşturulacaktır.
Bu amaçla. Ortaklık Komitesi altında toplam sekiz alt komite kurulmuştur. Katılım Ortaklığı, katılım öncesi stratejisinin odağını oluşturmaktadır.
Halihazır öneri, Türkiye için ilk Katılım Ortaklığı olup, Komisyonun
aday ülkelerin AB üyeliğine yönelik ilerlemelerine ilişkin 2000
yılı genel değerlendirmesinin bir parçasını teşkil etmektedir. Türkiye
için 2000 yılı ilerleme Raporunun analizine dayanılarak hazırlanmış,
diğer tüm aday ülkeler için kullanılan yöntem kullanılmıştır. Türkiye'nin
Katılım Ortaklığını temel almak suretiyle, Müktesebatın Üstlenilmesine
ilişkin bir Ulusal Programı yıl sonundan önce kabul etmesi beklenmektedir.
Türkiye ile önümüzdeki dönemde gerçekleştirilecek mali işbirliği,
Katılım Ortaklığında belirtilen öncelikler çerçevesinde hayata geçirilecektir. Ekli karar taslağının hiçbir mali yansıması bulunmamaktadır.
Türkiye Cumhuriyeti
ile Katılım Ortaklığında Yer Alan İlkeler, Öncelikler,
Ara Hedefler ve Koşullara ilişkin TASLAK KONSEY KARARI AB KONSEYİ, Avrupa Topluluğunu kuran Antlaşmayı göz önünde bulundurarak, Türkiye'ye Katılım öncesi stratejisi çerçevesinde sağlanan yardıma
ve özellikle Katılım Ortaklığı oluşturulmasına ilişkin ... 2000
sayılı Konsey Yönetmeliği ve bilhassa onun 2. maddesini göz önünde
bulundurarak, Komisyonun hazırladığı öneriyi göz önünde bulundurarak, (1) Helsinki AB Zirvesi sonuçlarında: "Türkiye, diğer aday ülkelere
uygulanan aynı kriterler temelinde Birliğe katılması mukadder bir
aday ülkedir. Mevcut AB Stratejisi temelinde Türkiye, diğer aday
ülkeler gibi, reformlarını teşvik etmek ve desteklemek için bir
katılım öncesi stratejisinden yararlanacaktır." denilmektedir. Bu
stratejinin kilit unsuru olarak, daha önceki AB Zirve sonuçlarına
dayanılarak bir Katılım Ortaklığı oluşturulacaktır. (2) (AT) ... 2000 sayılı AB Yönetmeliği, Türkiye'ye sunulacağı
şekilde ve müteakip uygulamalar çerçevesinde, Katılım Ortaklığında
belirtilen ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve koşullarla ilgili
olarak Komisyon tarafından sunulan bir öneri üzerine Konseyin nitelikli
oy çoğunluğu ile karar alacağını kaydetmektedir. (3) Topluluk yardımı, temel unsurların karşılanması ve özellikle
Kopenhag Kriterlerinin yerine getirilmesi koşuluna bağlıdır. Temel
bir unsurun karşılanmadığı durumda, Komisyondan gelen bir öneri
üzerine Konsey nitelikli oy çoğunluğu ile karar alarak, herhangi
bir katılım öncesi yardıma ilişkin uygun önlemleri alabilir. (4) AB-Türkiye Ortaklık Konseyi, Türkiye için Katılım Ortaklığının
uygulanmasının Ortaklık Anlaşmasıyla kurulan uygun organlar tarafından
izleneceğini kararlaştırmıştır. (5) Komisyonun 2000 yılı ilerleme Raporu, Türkiye'nin üyelikle
ilgili hazırlıkları hakkında objektif bir analiz sunmuş ve önümüzdeki
dönem için belli bazı öncelik alanları tespit etmiştir. (6) Üyelik hazırlıkları çerçevesinde Türkiye, müktesebatın üstlenilmesine
ilişkin bir Ulusal Program hazırlamalıdır. Bu program Katılım Ortaklığında
kaydedilen önceliklerin ve ara hedeflerin gerçekleştirilmesi için
bir takvim ortaya koymalıdır. AŞAĞIDA BELİRTİLEN KARARLAR ALMIŞTIR: Madde 1 ... 2000 sayılı AT Yönetmeliğinin 2. maddesi uyarınca, Türkiye
için Katılım Ortaklığında mevcut ilkeler, öncelikler, ara hedefler
ve koşullar bu Kararın ayrılmaz bir parçasını oluşturan Ek'te ortaya
konmuştur. Madde 2 Katılım Ortaklığının uygulanması, Ortaklık Anlaşmasıyla kurulan
uygun kurumlar ve Komisyonun düzenli olarak rapor vermekle yükümlü
olduğu yetkili Konsey kurumları tarafından izlenecektir. Madde 3 Bu Karar Avrupa Toplulukları Resmi Gazetesinde yayımını izleyen
üçüncü günde yürürlüğe girecektir. EK TÜRKİYE: 2000 KATILIM ORTAKLIĞI 1. GİRİŞ AB Konseyi Helsinki'de (10-11 Aralık 1999), Türkiye'deki olumlu
gelişmeleri ve Kopenhag kriterlerinin yerine getirilmesi yönündeki
reformların sürdürülmesi niyetini memnuniyetle karşılamıştır. AB Konseyi, Helsinki toplantısında, "daha önceki AB Konseyi sonuçları
temelinde" bir Katılım Ortaklığı Belgesi hazırlanması kararı almıştır.
Belge, siyasi ve ekonomik kriterler ile üye ülke yükümlülükleri
ışığında katılım hazırlıklarının yoğunlaşması gereken öncelikleri
içerecek ve müktesebatın benimsenmesi için Ulusal Programa eşlik
edecektir. AB Konseyi, 1997'de Lüksemburg'daki toplantısında, Katılım Ortaklığının,
aday ülkelere yönelik tüm yardımları tek bir çerçeve altında yürüten
geliştirilmiş katılım öncesi stratejinin kilit öğelerinden biri
olduğunu kararlaştırmıştır. Bu çerçevede, katılım sürecinde karşılaşılan
sorunların üstesinden gelinmesine destek olmak amacıyla, AB, yardımlarını
her adayın özel ihtiyaçlarına yöneltir. Bu anlayışla tam uyumlu olarak, AB Komisyonu, 26 Temmuz 2000 tarihinde,
katılım öncesinde ve özellikle Katılım Ortaklığının oluşturulmasına
yönelik olarak, Türkiye'ye AB tarafından yapılacak yardımların tüm
kaynaklarını koordine etmek için gerekli tek çerçeveyi oluşturmaya
yönelik bir Yönetmelik önermiştir. Türkiye'ye yönelik bu Çerçeve
Yönetmelik, diğer 10 Orta ve Doğu Avrupa aday ülkelerinin yönetmelikleri
örnek alınarak hazırlanmıştır. (Konsey Yönetmeliği 622/98; OJL85,20.3
1998, sayfa l) Katılım Ortaklığı, Türkiye için ilk Katılım Ortaklığının kurulmasına
dair Konsey Yönetmeliği ile oluşturulacaktır. Bu Katılım Ortaklığı,
Türkiye'ye danışıldıktan sonra ve Konsey tarafından kararlaştırılan
ilkeler, öncelikler, ara hedefler ve koşullar esas alınarak, Komisyon
tarafından önerilecektir. Belge, Türkiye'nin adaylık sürecindeki
gelişmeye ilişkin 2000 ilerleme Raporu'ndaki değerlendirmeyi dikkate
almaktadır. 2. AMAÇLAR Katılım Ortaklığının amacı, AB üyeliği yolunda Türkiye'nin kaydettiği
gelişmeler hakkında Komisyonun 2000 İlerleme Raporu'nda saptanan
ileriye yönelik çalışmaların öncelikli alanlarını, bu önceliklerin
uygulanmasında Türkiye'ye sağlanacak mali imkanları ve bu yardıma
ilişkin koşulları tek bir çerçeve altında toplamaktır. Katılım Ortaklığı,
aday Devletlerin üyelik hazırlıklarına yardımda kullanılacak bir
dizi politika aracının temelini oluşturur. Türkiye'nin, Katılım
Ortaklığı temelinde, AB mevzuatına uyuma ilişkin Ulusal Programını
bu yıl içinde benimsemesi beklenmektedir. Ulusal Program, Katılım
Ortaklığının ayrılmaz bir parçası olmamakla beraber, belgenin kapsadığı
öncelikler Katılım Ortaklığına uymalıdır. 3. İLKELER Her aday Devlet için saptanmış olan temel öncelik alanları, üyelik
için aşağıdaki koşulların zorunlu olduğunu kaydeden Kopenhag kriterlerim
yerine getirme yeteneği ile bağlantılıdır: -aday Devlet, demokrasi, hukukun üstünlüğü, insan hakları, azınlıklara
saygı ve onların korunmasını güvence altına alan kurumların istikrarını
sağlar; -işler bir pazar ekonomisinin varlığı ve ayrıca, Birlik
içindeki rekabet baskısı ve pazar güçleri ile baş edebilme yeteneği;
-siyasi, ekonomik ve parasal birliğin amaçlarına bağlılık dahil,
üyelik yükümlülüklerini üstlenme yeteneği. AB Konseyi, Madrid'deki toplantısında, Topluluk politikalarının
uyumlu olarak yürütülmesini teminen aday ülkelerin katılım ertesinde
idari yapılarının uyumlaştırılması gereğini vurgulamıştır. AB Konseyi,
Lüksemburg Zirvesi'nde müktesebatın mevzuata meczinin gerekli olduğunu
belirtmiş; ancak bunun da kendi başına yeterli olmadığını ve asıl
önemli olanın uygulama olduğunu vurgulamıştır. AB Konseyi, Helsinki'deki toplantısında, 13 aday ülkenin tek bir
çerçeveye alınması ile oluşan katılım sürecinin kapsayıcı niteliğini
teyit etmiştir. Aday Devletler katılma sürecine eşit koşullarda
katılmaktadırlar. AB Konseyi, aday Devletlerin AB Antlaşmalarında
belirlenen değerleri ve amaçları paylaşmaları gerektiğini belirtmiştir.
Bu bağlamda, AB Konseyi, Birleşmiş Milletler Yasası'na uygun olarak
uyuşmazlıkların barışçı çözümü ilkesini vurgulamış ve aday Devletlerin
mevcut tüm sınır sorunlarını ve ilgili diğer sorunları çözmek için
her türlü gayreti göstermelerini önemle talep etmiştir. Makul bir
sürede bu gerçekleşmediği takdirde, aday Devletler uyuşmazlığı Uluslararası
Adalet Divanı'na götürmelidirler. AB Konseyi ayrıca, çözüme kavuşmayan herhangi bir soruna ilişkin
durumu, özellikle katılım sürecine yansımaları açısından ve bunların
Uluslararası Adalet Divanı vasıtasıyla çözümünü sağlamayı teşvik
için, en geç 2004 yılı sonuna kadar gözden geçireceğini kararlaştırmıştır. Ayrıca, AB Konseyi, Türkiye'nin reformlarını, derinleştirilmiş
siyasi diyalog da dahil olmak üzere özellikle insan haklarına da
atıfta bulunarak, katılıma ilişkin siyasi kriterlerin karşılanması
yönünde ilerlemeye ve Helsinki sonuçlarının 4 ve 9(a) paragraflarında
yer alan hususlara da ağırlık vererek teşvik etmek ve desteklemek
amacıyla, Türkiye'nin katılım öncesi stratejiden yararlanacağını
vurgular; bu anlayışla, AB, Türkiye'yi, tüm taraflarla birlikte,
Kıbrıs sorununun kapsamlı çözümünü amaçlayan sürecin başarıyla sonuçlanması
yönünde, BM Genel Sekreteri'nin çabalarına destek olunmasına devam
edilmesi yönünde teşvik etmektedir. 4. ÖNCELİKLER VE ORTA VADELİ HEDEFLER AB Komisyonu, İlerleme Raporlarında, aday devletlerin üyelik hazırlıklarında
bazı alanlarda geliştirilmesi ve devam etmesi gereken çabaların
altını çizer. Bu durum öncelikler kapsamında ara aşamaların tanımının
yapılmasını ve her tanımın ilgili Devletlerin işbirliğiyle belirlenecek
kesin amaçlarla tamamlanmasını gerektirir, bunun başarıya ulaşması
verilecek yardımın derecesini, bazı ülkelerle devam eden müzakerelerde
kaydedilen gelişmeyi ve diğer ülkelerle yeni müzakerelerin açılmasını
belirler. Katılım Ortaklığının öncelikleri ve orta vadeli hedefleri,
kısa ve orta vade olarak iki gruba bölünmüştür. Kısa vadede sıralananlar,
Türkiye'nin 2001 yılına kadar bunları tamamlaması veya somut olarak
ileriye götürecek adımları atması beklentisi esas alınarak seçilmiştir.
Orta vadede sıralananlar ise, tamamlanması bir yıldan fazla sürmesi
mümkün, ancak imkanlar ölçüsünde çalışmaları 2001 yılı içinde başlatılması
beklenenlerdir. Katılım Ortaklığı, Türkiye'nin üyelik hazırlıkları için gerekli
öncelik alanlarını belirlemektedir. Türkiye her halükarda İlerleme
Raporunda yer alan tüm konulara eğilmek durumunda olacaktır. Türkiye'nin,
Ortaklık Anlaşması, Gümrük Birliği ve örneğin, tarım ürünlerine
ilişkin ticaret rejimi gibi AT-Türkiye Ortaklık Konseyi kararları
çerçevesinde müktesebatın yasal uyumu ve uygulamasına ilişkin yükümlülüklerini
yerine getirmesi de önem taşımaktadır. AB mevzuatının yasalara meczinin
tek başına yeterli olmadığı, ayrıca Avrupa Birliğinin uyguladığı
standartlarda uygulanmasının güvence altına alınmasının da gerekli
olduğu da hatırda tutulmalıdır. Aşağıda sıralanan tüm alanlarda
mevzuatın güvenilir ve etkin uygulaması gerekmektedir. AB Komisyonu'nun İlerleme Raporundaki analizler temel alınarak,
Türkiye için belirlenen kısa ve orta vadeli öncelikler ve ara hedefler
aşağıdadır: 4.1. Kısa Vade (2001) Siyasi Kriterler - Avrupa İnsan Haklan Sözleşmesi'nin 10. maddesi ile uyumlu olarak,
ifade özgürlüğü ile ilgili hukuki ve anayasal garantilerin güçlendirilmesi.
Şiddet yanlışı olmayan görüşleri dile getirmekten hüküm giymiş kişilerin
durumuna eğilinmesi - Barışçıl toplantı yapma ve dernek kurma özgürlüğüne ilişkin hukuki
ve anayasal garantilerin güçlendirilmesi ve sivil toplumun gelişmesinin
teşvik edilmesi - İşkenceyle mücadeleye ilişkin hukuki hükümlerin güçlendirilmesi
ve gerekli tüm önlemlerin alınması ve Avrupa işkencenin Önlenmesi
Sözleşmesine riayetin sağlanması - Duruşma öncesi tutuklulukla ilgili hukuki süreçlerin Avrupa İnsan
Hakları Sözleşmesi hükümleriyle ve İşkencenin Önlenmesi Komitesi'nin
tavsiyeleriyle uyumunun güçlendirilmesi - Tüm insan haklan ihlallerine ilişkin tashih imkanlarının güçlendirilmesi - Münferit ülkeler ve uluslararası kuruluşlarla karşılıklı işbirliği
içinde, kanun uygulayıcı memurların insan haklan konularında eğitimlerinin
yoğunlaştırılması - Devlet Güvenlik Mahkemeleri de dahil olmak üzere, yargının işlevselliğinin
ve verimliliğinin uluslararası standartlara uygun şekilde geliştirilmesi.
Özellikle hakimlerin ve savcıların, insan haklan alanı da dahil
olmak üzere, AB mevzuatı hakkındaki eğitimlerinin kuvvetlendirilmesi - İdam cezasına ilişkin fiili moratoryumun muhafaza edilmesi - Türk vatandaşlarının televizyon ve radyo yayıncılığında anadillerini
kullanmalarını yasaklayan hukuki düzenlemeler var ise kaldırılması - Tüm vatandaşların ekonomik, sosyal ve kültürel imkanlarının arttırılması
amacıyla, bölgesel farklılıkların azaltılması ve özellikle Güneydoğu'daki
durumun iyileştirilmesi için kapsamlı bir yaklaşım geliştirilmesi - Siyasi diyalog çerçevesinde, BM Genel Sekreteri'nin Kıbrıs sorununa
kapsamlı bir çözüm bulunması sürecinin başarılı bir sonuca ulaştırılması
yönündeki çabalarının kuvvetle desteklenmesi Ekonomik Kriterler - IMF ve Dünya Bankası ile mutabakata varılan enflasyon ile mücadele
ve yapısal reform programının uygulanmasının temin edilmesi, özellikle
kamu harcamaların kontrol altına alınmasının sağlanması. - şeffaflık ve gözetimi sağlamayı amaçlayan mali sektör reformunun
süratle uygulanmasına başlanması. - AB usulleri ve bir Katılma öncesi Ekonomik Programı'nın (KEP)
sunulması doğrultusunda, mali durumun yıllık olarak bildirimini
içeren bir katılma öncesi mali gözetim usulünün hazırlanması. KEP,
kapsamlı bir ekonomik program sayesinde ülkenin katılıma hazırlanmasını
amaçlamaktadır. - tarım reformunun sürdürülmesi - sosyal yönü dikkate alınarak, kamuya ait kurumların özelleştirilmesinin
sürdürülmesi. İç Pazar - Fikri ve sınai mülkiyet hakları: fikri mülkiyet mevzuatının uyumuna
devam edilmesi ve bir hakkın izinsiz kullanılması (korsanlık) ile
mücadelenin güçlendirilmesi. - Malların serbest dolaşımı: Avrupa standartları, ehliyet ve uygunluk
değerlendirmesi ve işaretlemeye uyumun hızlandırılması; mevcut piyasa
gözetimi ve uygunluk değerlendirmesi yapılarının, teçhizat ve eğitim
ile güçlendirilmesine başlanması;belirli sektörler(gıda,tıbbi malzemeleri,
kozmetikler, tekstil) ile Yeni ve Küresel Yaklaşım ilkelerinin üstlenilmesini
sağlayacak çerçeve mevzuat hakkındaki çalışmaların hızlandırılması
ve uygun idari altyapının oluşturulması; ticarete yönelik teknik
engellerin ortadan kaldırılması. - Rekabet: şeffaflık ve devlet yardımının düzenli gözetilmesine
temel oluşturmak üzere devlet yardımı kontrolü sorumluluğunun belirlenmesini
sağlayacak mevzuatın uyumlaştırılması; - Kamu alımları: özellikle kamu alımları sisteminin daha şeffaf
ve güvenilir olmasını temin ederek, Topluluk müktesebatına uyumun
başlatılması. Vergilendirme - özellikle oranlar, muafiyet işlemlerinin ölçüşü, vergilendirilebilir
ölçüt ve vergi yapısı ile ilgili olarak, gümrük vergileri ve KDV'ye
uyumun başlatılması; yeni vergi önlemlerinin İş Vergisi ile ilgili
Uygulama Kuralları ile uyumlu olmasının sağlanması ve ayrımcı önlemlerin
ortadan kaldırılması. Tarım - işleyen bir toprak kayıt, hayvan belirleme sistemi ile bitki
sertifikası sisteminin geliştirilmesi ve tarım piyasalarının izlenmesi
için idari yapıların iyileştirilmesi ve çevresel, yapısal ve kırsal
gelişme önlemlerinin uygulanması. - hayvan ve bitki hastalıkları ile mücadele için mevzuatın uyumlaştırılması
birinci önceliği oluşturacak şekilde. Topluluğun hayvan ve bitki
sağlığı mevzuatı için uygun bir uyum stratejisinin kurulması ve
laboratuar testleri, teftiş düzenlemeleri ve kurumları başta gelmek
üzere uygulama kapasitesinin yükseltilmesi Balıkçılık - balıkçılık kaynakları, piyasası ve yapısal gelişiminin, kaynakların
yönetimi politikası, teftiş ve kontrol önlemleri vasıtasıyla izlenmesi
için idari yapıların kurulması ve balıkçılık filo kayıtlarının geliştirilmesi. Ulaştırma - ulaştırma konusundaki müktesebatın üstlenilmesi için bir program
benimsenmesi. - denizcilik güvenliği standartlarına ilişkin mevzuata uyumun başlatılması:
güvenlik standartlarının uygulanması ve yürütülmesi - sınıflandırılmış topluluklarının izlenmesi konusunda bir deniz
ulaştırması eylem planının kabul edilmesi ve Türk bayrağı kayıt
işlemlerinin işleyişinin iyileştirilmesi. - özellikle bayrak devleti kontrolü olmak üzere, denizcilik idaresinin
güçlendirilmesine başlanması, İstatistik - özellikle nüfus ve sosyal istatistikler, bölgesel istatistikler,
iş istatistikleri, dış ticaret ve tarım istatistikleri olmak üzere,
istatistiklerin daha da geliştirilmesi için bir strateji benimsenmesi. - iş kayıtlarının AB standartlarına ulaştırılması. İstihdam ve Sosyal İşler - müktesebata uyum için bir strateji ve ayrıntılı bir programın
benimsenmesi. - çocuk işçiler sorununun çözülmesi yönündeki çabaların daha da
güçlendirilmesi. -aralarında sendikal haklara saygının temini ve sendikal faaliyetlerin
önündeki sınırlayıcı koşulların kaldırılması da olmak üzere, faal
ve otonom sosyal diyalog için koşulların yerinde olmasının sağlanması, - müktesebatın geliştirilmesi ve uygulanması için sosyal ortakların
kapasite oluşturma çabalarının desteklenmesi Enerji - AB enerji müktesebatının üstlenilmesi için bir programın yürürlüğe
konulması. - elektrik ve gaz sektörleri için bağımsız bir düzenleyici makamın
kurulması; görevlerini etkin bir şekilde yerine getirebilmesi için
yetki ve araçların verilmesi. - başta elektrik ve gaz direktifleri olmak üzere, iç enerji piyasasının
kuruluşunun hazırlanması ve piyasanın açılması. Telekomünikasyon - lisans, enterkoneksiyon ve evrensel hizmet alanlarında AB müktesebatına
uyumun sağlanması; liberalizasyon ihtiyaçlarının daha fazla belirginleştirilmesi. - bağımsız düzenleyici makamın kapasite oluşturmasının güçlendirilmesi,
örneğin yönetmelikleri uygulama kabiliyetinin güçlendirilmesi. Bölgesel politika ve yapısal unsurların eşgüdümü - Topluluk kurallarına uygun olarak bir NUT's (istatistik amaçlarla
bölgesel birimlerin isimlendirilmesi) sınıflandırmasının hazırlanması. - etkin bir bölgesel politika geliştirilmesi için bir strateji
benimsenmesi. -Türkiye'nin planlama sürecinde proje seçimi bakımından bölgesel
politika kriterleri oluşturulmasına başlanması. Kültür ve Görsel-işitsel Politika - özellikle Sınır Tanımayan Televizyon Direktifi çerçevesinde,
görsel-işitsel politika alanındaki mevzuat uyumuna başlanması Çevre - müktesebatın üstlenilmesi için direktife dayalı ayrıntılı bir
uyum programının benimsenmesi, - Çevre Etki Değerlendirmesi direktifinin üstlenilmesi. - yatırımları finanse etmek üzere, uyum maliyeti ve kamu ve özel
kesimin yıllık gerçekçi mali kaynakları tahminlerine dayanan bir
plan (direktife dayalı) geliştirilmesi. Adalet ve İçişleri - Avrupa Birliği'nde adalet ve içişleri (AII) alanındaki mevzuat
ve uygulamalar ile ilgili bilgi ve bilinçlenme programlarının geliştirilmesi. - organize suçlar, uyuşturucu kaçakçılığı ve rüşvet ile mücadelenin
arttırılması ve kara para aklama ile mücadele kapasitesinin güçlendirilmesi. Gümrükler - serbest bölgeler mevzuatına uyuma devam edilmesi ve yeni Gümrük
Yasasının ve uygulama yönetmeliğinin uygulanmasının sağlanması. İdari ve adli kapasitenin güçlendirilmesi - müktesebatın benimsenmesi, uygulanması ve idare edilmesi için
kamu yönetiminin kapasitesinin özellikle eğitim ile yasal olmayan
göç ve yasal olmayan insan ve uyuşturucu kaçakçılığını önlemek için
etkin sınır kontrollerinin geliştirilmesi dahil olmak üzere bakanlıklar
arasında uygun eşgüdüm sağlanmak suretiyle, iyileştirilmesi. - ilgili idari kurumların güçlendirilmesi dahil kamu yönetiminin
modernizasyonunun hızlandırılması; - mali kontrol işlevlerinin güçlendirilmesi, gümrüklerin etkinliğinin
iyileştirilmesi ve vergi idaresinin modernleştirilmesi ve hileye
karşı mücadele kapasitesinin artırılması; sınırlar da dahil olmak
üzere hayvan bitki sağlığı kontrollerinin güçlendirilmesi, gıda
kontrol idaresinin yeniden yapılandırılması ve güçlendirilmesi,
adli sistemin işleyişinin iyileştirilmesi ve Topluluk hukuku ile
bunun uygulanması ile ilgili olarak adli makamlara yönelik eğitimin
daha da geliştirilmesi. - program yönetimi için yasal, idari ve bütçeye ilişkin çerçevenin
(muhasebe el kitabı ve muhasebe hesapları) benimsenmesi. 4.2. Orta-Vade Siyasi Kriterler - Tüm bireylerin, herhangi bir ayırım yapılmaksızın ve dil, ırk,
renk, cinsiyet, siyasi görüş, felsefî inanç veya dinine bakılmaksızın,
tüm insan hakları ve temel özgürlüklerinden tam olarak yararlandırılmasının
temini. Düşünce, vicdan ve din özgürlüğünden yararlanma koşullarının
daha da geliştirilmesi - Türk Anayasası ve ilgili diğer yasaların, Avrupa İnsan Hakları
Sözleşmesinde belirtildiği şekliyle Türk vatandaşlarının hak ve
özgürlükleri garanti altına alınacak şekilde gözden geçirilmesi;
bu gibi yasal reformların uygulanmasının AB üye devletleri uyumunun
sağlanması - idam cezasının kaldırılması, Avrupa insan Hakları Sözleşmesinin
6. Protokolünün imzalanması ve onaylanması - Uluslararası Siyasi ve Medeni Haklar Sözleşmesi ile ihtiyari
ek protokolünün ve Uluslararası Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklar
Sözleşmesi'nin onaylanması -Hapishanelerdeki mahkumiyet şartlarının, Tutuklulara Muameleye
ilişkin BM Minimum Standart Kurallarına ve diğer uluslararası normlara
uygun hale getirilmesi -AB üyesi devletlerin uygulamaları doğrultusunda, Milli Güvenlik
Kurulu'nun anayasal rolünün Hükümete bir danışma organı olarak uyumu - Güneydoğuda geriye kalan olağanüstü hal uygulamalarının kaldırılması - Kökenlerine bakılmaksızın tüm vatandaşlar için kültürel hakların
garanti edilmesi ve kültürel çeşitliliğin sağlanması. Eğitim alanı
da dahil olmak üzere bu hakların kullanılmasını önleyen tüm yasal
hükümlerin kaldırılması Ekonomik kriterler - özelleştirme sürecinin tamamlanması. - tarım ve mali sektörün reformunun tamamlanması. - ücret ve sosyal güvenlik sisteminin sürdürülebilir olmasını sağlama. - genç nesiller ile geri kalmış bölgelere özel bir dikkat göstererek,
eğitim ve sağlığın genel seviyesinin iyileştirilmesinin sağlanması. İç pazar - Malların serbest dolaşımı: AB müktesebatı ile uyumun tamamlanması;
Avrupa standartlarına uyumun tamamlanması; mevcut ehliyet, pazar
gözetimi ve uygunluk değerlendirmesi yapılarının güçlendirilmesinin
tamamlanması. - Şirketler hukuku: AB müktesebatına uyumun tamamlanması. - Verilerin Korunması: uyumun tamamlanması ve mevzuatın uygulanması. -Sermayenin serbest dolaşımı: özellikle yabancı yatırımcılara yönelik
sınırlamaların kaldırılmasını sağlayarak uyumun tamamlanması. - Rekabet: devlet yardımları ve bölgesel yardım şemaları ile ilgili
AB müktesebatına uyumun tamamlanması ve tekeller ve özel haklardan
faydalanan şirketler ile ilgili mevzuatın uyumlaştırılması. - Kamu alımları: Topluluk müktesebatına uyumun tamamlanması; etkin
yürütme ve uygulamanın sağlanması. Vergilendirme - ulusal mevzuatın AB müktesebatına uyumunun tamamlanması. Tarım - tarım ve kırsal kalkınma politikalarında müktesebat hazırlıklarının
tamamlanması. - gıda işleme kurumlarının (et, süt ürünleri işleme tesisleri)
AB hijyen ve kamu sağlığı standartlarına ulaşmak için modernize
edilmesi ve daha ileri test ve teşhis ünitelerinin teşkil edilmesi. Balıkçılık - ortak balıkçılık politikasının uygulanması ve güçlendirme kapasitesinin
geliştirilmesinin tamamlanması. - Türkiye'deki balık ürünlerinin kalite standartlarının ve güvenliğinin
iyileştirilmesinin sürdürülmesi. Ulaştırma - karayolu ulaştırması ile ilgili mevzuatın (piyasaya giriş, yol
güvenliği, tehlikeli maddeler ile ilgili kurallar ve vergilendirme),
demiryolu ve hava yolu (özellikle havayolu güvenliği ve hava trafik
yönetimi) ve iç sular (gemiler için teknik gereklilikler) konularındaki
uyumun tamamlanması. - başta deniz ulaşımı güvenliği olmak üzere ulaştırma mevzuatının
etkin uygulanmasının ve güçlendirilmesinin sağlanması. - İç Pazara tam anlamıyla katılımı sağlayacak teknik normlar için
Türk ulaştırma filosunun (özellikle deniz ve kara taşımacılığı)
hazırlanması. Ekonomik ve Parasal Birlik - Avrupa Merkez Bankası Sistemine (AMBS) katılımı sağlamak üzere
Merkez Bankası kanununun yeniden düzenlenmesi. - Merkez Bankası'nın hükümetten bağımsızlığının tamamlanması. İstatistik - özellikle gayrı safi yurtiçi hasıla (GDP) tahminleri, uyumlaştırılmış
tüketici fiyat endeksleri, kısa vadeli göstergeler, sosyal istatistikler,
iş kayıttan ve ödemeler dengesi başta olmak üzere, AB'nin uygun
istatistik metodolojilerinin ve uygulamalarının saptanması. - makro-ekonomik istatistiklerinin, istatistik müktesebatı ile
daha fazla uyumlaştırılması. - personelin eğitiminin sağlanması ve idari kapasitenin iyileştirilmesi. İstihdam ve sosyal işler - kadınlara karşı ayrımcılık uygulamalarının ve cinsiyet, ırk ve
etnik köken, din ve inanç, sakatlık, yaş ve cinsi eğilim nedenlerine
dayalı tüm ayırımcı uygulamaların ortadan kaldırılması - iş hukuku, kadın ve erkek arasında eşit muamele, iş sağlığı ve
güvenliği ve kamu sağlığı alanlarında AB müktesebatının üstlenilmesi;
ilgili idari yapılan ile sosyal güvenliğin eşgüdümü için gerekli
yapıların güçlendirilmesi. - sosyal politika ve istihdam alanındaki müktesebatın etkin uygulanmasının
ve güçlendirilmesinin sağlanması. - ortak istihdam değerlendirilmesi dahil, Avrupa istihdam Stratejisi'ne
daha sonra katilim için ulusal bir istihdam stratejisinin hazırlanması
ve bu çerçevede, özellikle devam eden ve hızlanan yapısal değişikliğin
etkisi olmak üzere, iş piyasası ve sosyal kalkınmayı izlemek üzere
kapasitenin geliştirilmesi. - sosyal güvenlik ağım güçlendirirken, sosyal güvenlik sistemi
reformunu mali anlamda sürdürülebilir kılmak üzere sağlamlaştırmak
suretiyle, sosyal korunmanın daha da geliştirilmesi. Enerji - enerji kuruluşlarını yeniden yapılandırılması ve çeşitli sektörlerin
daha çok açılması,idari ve düzenleyici yapıların güçlendirilmesi. - ulusal mevzuatının AB enerji müktesebatı ile uyumunun tamamlanması. Telekomünikasyon - Topluluk mevzuatının üstlenilmesinin tamamlanması. - tüm telekomünikasyon sektörü için kapsamlı bir politika geliştirilmesi. Bölgesel politika ve yapısal unsurların eşgüdümü - ülke iç farklılıkları en aza indirmek amacıyla, değerlendirmeyi
izlemek üzere çok yıllı bütçe usulleri ve yapılar kurmak da dahil
olmak üzere, ekonomik ve sosyal dayanışmayı sağlamak için bir ulusal
politikanın geliştirilmesi. Kültür ve Görsel-işitsel politika - görsel-işitsel mevzuata uyumun tamamlanması ve bağımsız televizyon/radyo
makamının yetkilerinin güçlendirilmesi. Çevre - çevrenin korunması için kurumsal, idari ve izleme kapasitesinin
güçlendirilmesi ile birlikte, özellikle çerçeve ve sektör mevzuatı
geliştirmek suretiyle, AB çevre müktesebatının uygulanması ve yürütülmesi. - çerçeve mevzuat, yatay mevzuat, doğal çevrenin korunması, su
kalitesi ve atık yönetimi ile ilgili mevzuata özel bir önem vermek
suretiyle müktesebatın uygulanması; bir atık yönetimi stratejisinin
uygulanması. - izleme ağları ve izin usulleri ile veri toplama dahil çevre kontrollerinin
kurulması. - sürdürülebilir kalkınma ilkelerinin, tüm diğer sektörel politikaların
tanımlanması ve uygulanmasıyla bütünleştirilmesi. - Çevre Etki Değerlendirmesi direktifinin uygulanması ve yürütülmesi.
Gümrükler - özellikle serbest bölgeler, çift kullanımlı mallar ve teknolojiler,
uyuşturucu üretiminde kullanılan kimyasal maddeler ve sahte ve kaçak
mallar ile ilgili mevzuat uyumunun tamamlanması. Adalet ve içişleri - Topluluk Hukuku ve Adalet ve içişleri (Alî) müktesebatının uygulanması
için eğitim programlarının geliştirilmesi. - özellikle polisin güvenilirliğinin sağlanması için Aİİ kurumlarının
daha da geliştirilmesi ve güçlendirilmesi; - Schengen Bilgi Sistemi ve Europol'a katılabilmek için veri koruma
alanında AB müktesebatının benimsenmesi; - vize mevzuatı ve uygulamalarının , AB'ninkiler ile uyumunun başlatılması; - yasal olmayan göçü önlemek için, göç (kabul, tekrar kabul, sınır
dışı etme) konusundaki AB Mevzuatı ve uygulamalarının benimsenmesi
ve uygulanması. - sınır yönetiminin güçlendirilmesine başlanması ve Schengen Sözleşmesinin
tam olarak uygulanması için hazırlanılması. - iltica alanında 1951 Cenevre Sözleşmesi için getirilen coğrafi
rezervin kaldırılması ve mülteciler için ikamet ve sosyal destek
birimlerinin geliştirilmesi. - yolsuzluk, uyuşturucu maddeler, organize suçlar ve kara para
aklama ile mücadele alanları ile ceza ve adli konularda işbirliği
konularında AB müktesebatının benimsenmesi ve uygulanması; bu alanlarda
uluslararası işbirliğinin daha da sıkılaştırılması. -idari ve adli kapasitenin güçlendirilmesi. - sınır yönetiminin güçlendirilmesi ve Schengen Sözleşmesinin tam
olarak uygulanmasına hazırlık da dahil, AT politikalarının etkin
uygulanmasını temin etmek üzere, kamu yönetiminin modernizasyonu
reformuna tamamlanması. - iç ve dış mali kontroller için yasal çerçevenin tamamlanması,
iç muhasebe kaydı/kontrol işlevlerinin uyumlaştırılması için hükümette
bir merkezi organizasyon kurulmasının tamamlanması; harcama merkezlerinde
iç muhasebe kaydı/kontrol birimleri kurulmasının tamamlanması; merkezi
ve yerel düzeyde ulusal kontrolörler/hesap uzmanlarının "işlevsel
bağımsızlıklarını" ve "ex-ante" mali kontrolün tamamlanması; muhasebe
el kitabı basılması ve AB fonlarının kontrolü için hesap uzmanı
birimlerinin geliştirilmesi. - toprak reformunum tamamlanması ve bölge ve belediye yönetimi
kavramlarının geliştirilmesi. - bölgesel düzeyde işlevsel yapılar kurulması ve bölgesel gelişme
ile ilgili mevcut idari yapıların güçlendirilmesi. 5. PROGRAMLAMA Türkiye, 1996-1999 döneminde, yıllık ortalama 90 milyon Euro'nun
biraz üzerinde olmak üzere 376 milyon Euro hibe yardımı almıştır.
2000'den itibaren, Türkiye'ye ayrılacak yıllık tahsisat, MEDA II
ikili yardımlarından ortalama %15'lik bir pay ile iki "Avrupa stratejisi/katılım
öncesi strateji" tüzüğü çerçevesinde öngörülen fonları kapsayacak
şekilde belirlenmiştir. Nisan 2000'de kabul edilen birinci tüzük,
AT-Türkiye Gümrük Birliği'ni derinleştirecek önlemlerin uygulanması
için 3 yıl boyunca yılda 5 milyon Euro'yu öngörmektedir. Onay sürecinde
olan ikinci tüzük, Türkiye'de ekonomik ve sosyal kalkınmayı teşvik
edecek tedbirlerin alınmasına yönelik olup, 3 yıl boyunca yılda
45 milyon Euro sağlayacaktır. Bütün bu fonlar katılım öncesine yöneliktir. 2000 yılı için tahsisat
ayrımı şöyledir: - Tahsisatın %50'si özellikle Türk mevzuatı ve uygulamalarının
AB müktesebatına uyumunu amaçlayan yapısal ve sektör refomlarına
verilecektir. Reformlar yapısal uyum imkanları yoluyla desteklenecektir;
amaç Türkiye'nin temel yapısal reformlarının Topluluk müktesebatına
uygun şekilde ve IMF ile Dünya Bankasıyla yakın eşgüdüm içinde üstlenmesine
yardımcı olmaktır. - Tahsisatın %50'si Türkiye'nin AB ile bütünleşmesini hedefleyen
diğer önlemlerin finansmanını sağlayacaktır: Türk idaresi ve kurumlarının
kurumsallaşma yoluyla Topluluk müktesebatını uygulayacak kapasiteyi
geliştirmelerine yardımcı olmak. Türkiye'nin sanayi ve alt yapısının
Topluluk standartlarına gelmesi için yatırım desteği ve bölgesel/kırsal
kalkınma yoluyla gereken yatırımların harekete geçirilmesine yardımcı
olmak. Bu tahsisat ile Türkiye, Beşinci Araştırma ve Teknik Gelişme
Çerçeve Programı ile Eğitim ve KOBİ'ler alanındakiler de dahil olan
Topluluk Programları ve ajanslarına katılım katkısının bir bölümünü
karşılayabilir. 5.1. Uluslararası Malı Kuruluşların Rolü Türkiye ve Uluslararası Mali Kuruluşlar arasındaki işbirliği. Katılım
Ortaklığı ile bir ivme ve yeni bakış açışı kazanmaktadır. Katılım
Ortaklığıyla sağlanan kaynaklar, Uluslararası Mali Kuruluşlardan
daha fazla miktarda kalkınma yardımı için başlangıç sermayesi ve
katalizör olarak hizmet etmektedir. Bu süreç, katılım öncesi önceliklere
ilişkin projelerin ortak finansmanım kolaylaştırmak amacıyla, aday
ülkeler, Avrupa Yatırım Bankası ve Uluslararası Mali Kuruluşlar
ve özellikle Dünya Bankası ile irtibatlı olarak Komisyon tarafından
geliştirilmektedir. Aynı zamanda,diğer donörlerin (Üye ülkeler;
üçüncü ülkeler) programlarıyla yakın işbirliğinin kurulması önem
taşımaktadır. 6. KOŞULLAR Türkiye için katılma öncesi unsurları aracılığıyla proje finansmanı
için sağlanacak Topluluk yardımı, Türkiye'nin Ortaklık Anlaşması,
Gümrük Birliği ve örneğin tarım ürünleri için ticaret rejimi gibi
AT-Türkiye Ortaklık Konseyi'nin ilgili kararları çerçevesindeki
yükümlülüklerine saygı göstermesine bağlıdır. Kopenhag kriterlerim
yerine getirmeye matuf olarak atılacak daha ileri adımlar ve özellikle
bu Katılma Ortaklığının belirli önceliklerinin 2001 içinde yerine
getirilmesi yönünde gelişme sağlanmalıdır. Bu genel koşullara uymamazlık,
önerilen tek çerçeve yönetmeliğinin 4. maddesi çerçevesinde, Konsey
tarafından mali yardımların askıya alınması karan alınması sonucunu
doğurabilecektir. 7. İZLEME Katılma Ortaklığının uygulanması, Ortaklık Anlaşması çerçevesinde
izlenecektir. Avrupa Konseyi tarafından Helsinki'de belirtildiği
şekilde, Türkiye için Ortaklık Anlaşmasının kurumlarının, müzakerelerin
açılıp açılmadığına bakılmaksızın, aynı düzenlemelere göre müktesebata
uyumun incelenebileceği bir çerçeve oluşturmaya devam etmesi önemlidir. Katılma Ortaklığının ilgili bölümleri, ilgili alt-komitede tartışılacaktır.
Ortaklık Komitesi, tüm gelişmeleri, ilerleme ve öncelikler ile orta
vadeli amaçların yerine getirilmesinde karşılaşılan sorunları ve
alt-komiteler tarafından kendisine gönderilen daha belirli konulan
tartışır. Öncelikle, MEDA Yönetim Komitesi, üç unsur altındaki ( MEDA; Avrupa
Stratejisi altında iki mali yönetmelik) finansmana ilişkin araçların
birbiriyle ve Katılma Ortaklığı ile uyumlu olmasını temin eder. Komisyon, "Türkiye için katılma öncesi stratejisi" başlıklı yeni
bütçe kaleminin (PDB 2001) uygulanması için yeni tek bir yönetmelik
hazırlamaktadır. Bu yönetmeliğin kabulünün ardından, Phare Yönetim
Komitesi, Katılma Ortaklığı ile uyumlu olmasını izleme görevini
yerine getirecektir. |
