| AVRUPA
BİRLİĞİ - TÜRKİYE İLİŞKİLERİ
Bu bölümde Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne Tam Üyelik sürecindeki
gelişmeler ile ilgili güncel dokümanlar bulunmaktadır.
[Tam Üyelik] [Gümrük
Birliği] [Serbest
Ticaret Anlaş.] [Katma Protokol] [Ankara
Anlaşması] [Tarihsel Gelişim]
Ankara Anlaşması Türkiye ile Avrupa
Ekonomik Topluluğu
Arasında bir Ortaklık Yaratan Anlaşma (12 Eylül 1963) BAŞLANGIÇ Bir yandan,
Türkiye Cumhurbaşkanı,
Öte yandan,
Majeste Belçika Kralı,
Federal Almanya Cumhurbaşkanı,
Fransa Cumhurbaşkanı,
İtalya Cumhurbaşkanı,
Altes Ruayal Lüksemburg Büyük Düşesi,
Majeste Hollanda Kraliçesi,
ve Avrupa Ekonomik Topluluğu Konseyi, Türk halkı ile Avrupa Ekonomik Topluluğu içinde bir araya gelmiş
halklar arasında gittikçe daha sıkı bağlar kurmaya AZİMLİ OLARAK;
Türkiye ve Avrupa Ekonomik Topluluğu'ndaki yaşama şartlarının,
hızlandırılmış bir ekonomi ilerleyişi ve uyumlu bir alış veriş genişlemesi
ile devamlı olarak iyileşmesini, böylece Türkiye ekonomisi ile Topluluk
üyesi Devletlerin ekonomileri arasındaki arayı azaltmayı sağlamaya
KARARLI OLARAK; Türk ekonomisinin kalkınmasının ortaya koyduğu özel sorunları ve
belli bir sürede Türkiye'ye bir ekonomik yardım yapılması gerekliliğini
GÖZÖNÜNDE BULUNDURARAK; Türk halkının yaşama seviyesini iyileştirme çabasına, Avrupa Ekonomik
Topluluğu'nun getireceği desteğin, ileride Türkiye'nin Topluluğa
katılmasını kolaylaştıracağını KABUL EDEREK; Avrupa Ekonomik Topluluğunu kuran Antlaşma'nın esindiği ülküyü
birlikte izliyerek, barış ve hürriyet güvencesini pekleştirmeye
AZMEDEREK; Avrupa Ekonomik Topluluğu'nu kuran Antlaşma'nın 238. maddesi uyarınca
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında ortaklık yaratan
bir anlaşma aktini KARARLAŞTIRMIŞLAR ve bunun için TÜRKİYE CUMHURBAŞKANI:
Dışişleri Bakanı Bay Feridun Cemal ERKİN'i
MAJESTE BELÇİKA KRALI:
Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Bay Paul Henri SPAAK'ı
FEDERAL ALMANYA CUMHURBAŞKANI
Dışişleri Bakanı Bay Gerhard SCHROEDER'i
FRANSA CUMHURBAŞKANI:
Dışişleri Bakanı Bay Maurce COUVE de MURVILLE'i
İTALYA CUMHURBAŞKANI:
Hazine Bakanı Bay Emilio COLOUMBO'yu
ALTES RUAYAL LÜKSEMBURG BÜYÜK DÜŞESİ:
Hükümet Başkan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Bay Eugène SCHAUS'u
MAJESTE HOLANDA KRALİÇESİ:
Dışişleri Bakanı Bay Joseph M. A. H. LUNS'u ve AVRUPA EKONOMİK TOPLULUĞU KONSEYİ:
Avrupa Ekonomik Topluluğu Konseyinin şimdiki Başkanı ve Hollanda
Dışişleri Bakanı Bay Joseph M. A. H. LUNS'u tam yetki ile atamışlardır. Adları geçenler, yetki belgelerinin
karşılıklı olarak verilmesinden ve bunların usul ve şekil bakımından
uygunluklarının anlaşılmasından sonra, aşağıdaki hükümler üzerinde
uyuşmuşlardır; KISIM: I İlkeler
Madde - 1. Bu Antlaşma ile Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında
bir Ortaklık kurulmuştur. Madde - 2. 1. Anlaşma'nın amacı, Türkiye ekonomisinin hızlandırılmış kalkınmasını
ve Türk halkının çalıştırılma seviyesinin ve yaşama şartlarının
yükseltilmesini sağlama gereğini tümü ile gözönünde bulundurarak,
Taraflar arasındaki ticari ve ekonomik ilişkileri aralıksız ve dengeli
olarak güçlendirmeyi teşvik etmektir. 2. Yukarıdaki fıkrada belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi için
3, 4 ve 5. maddelerde gösterilen şartlara ve usullere göre bir gümrük
birliğinin gittikçe gelişen şekilde kurulması öngörülmüştür. 3. Ortaklığın:
a) Bir hazırlık dönemi,
b) Bir geçiş dönemi,
c) Bir son dönemi,
vardır. Madde - 3. 1. Hazırlık döneminde Türkiye, geçiş dönemi ve son dönem boyunca
kendisine düşecek yükümlülükleri üstlenebilmek için, Topluluğun
yardımı ile ekonomisini güçlendirir. Bu hazırlık dönemine ve özellikle Topluluğun yardımına ilişkin
uygulama usulleri, Anlaşma'ya ekli Geçici Protokol ile Mali Protokol'de
belirtilmiştir. 2. Hazırlık döneminin süresi, Geçici Protokol'de öngörülen usullere
uygun uzatma dışında, beş yıldır. Geçiş dönemine, Geçici Protokol'ün 1. maddesinde öngörülen şartlara
ve usullere uyularak geçilir. Madde - 4. 1. Geçiş döneminde Akit Taraflar, karşılıklı ve dengeli yükümlülükler
esası üzerinden: - Türkiye ile Topluluk arasında bir gümrük birliğinin gittikçe
gelişen şekilde yerleşmesini, Ortaklığın iyi işlemesini sağlamak için Türkiye'nin ekonomik politikalarının
Topluluğunkilere yaklaştırılmasını, bunun için de gerekli ortak
eylemlerin geliştirilmesini sağlar. 2. Bu dönemin süresi, birlikte öngörülebilecek istisnalar saklı
kalmak üzere, on iki yılı geçemez. Bu istisnalar, gümrük birliğinin
makûl bir süre içinde kurulup tamamlanmasına engel olamaz. Madde - 5. Son dönem gümrük birliğinin dayanak ve Akit Tarafların ekonomi
politikaları arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesini gerektirir.
Madde - 6. Ortaklık rejiminin uygulanmasını ve gittikçe gelişmesini sağlamak
için Akit Taraflar, Anlaşma ile verilen görevlerin sınırları içinde
eylemde bulunan bir Ortaklık Konseyi'nde toplanırlar. Madde - 7. Akit Taraflar, bu Anlaşma'dan doğan yükümlülüklerin yerine getirilmesini
sağlayıcı her türlü genel ve özel tedbirleri alırlar. Taraflar, Anlaşma hedeflerinin gerçekleştirilmesini tehlikeye düşürülebilecek
her türlü tedbirden sakınırlar. KISIM: II
Geçiş döneminin uygulanmaya konması Madde - 8. 4. maddede anılan amaçların gerçekleşmesi için Ortaklık Konseyi,
geçiş döneminin başlamasından önce ve Geçici Protokolün 1. maddesinde
öngörülen usule göre, Topluluğu kuran Antlaşma'nın kavradığı ve
gözönünde bulundurulması gereken alanlarla, özellikle bu kısımda
gözetilenlere mahsus hükümlerin uygulama şartlarını, usullerini,
sıra ve sürelerini yararlı görülecek her türlü korunma kurallarını
tespit eder. Madde - 9. Akit Taraflar, Anlaşma'nın uygulanma alanında, 8. maddenin uygulanması
ile ilgili olarak ortaya konabilecek özel hükümler saklı kalmak
üzere, uyrukluk dolayısıyla uygulanan her türlü ayrımın, Topluluğu
kuran Anlaşmanın 7. maddesinde anılan ilke uyarınca yasak olduğunu
kabul ederler.
BÖLÜM: 1.
Gümrük Birliği
Madde - 10. 1. Anlaşma'nın 2. maddesinin 2. fıkrasında öngörülen gümrük birliği,
mal alış verişlerinin tümünü kavrar. 2. Gümrük Birliği. - Topluluk üyesi Devletlerle Türkiye arasında, ithalâtta olduğu
gibi ihracatta gümrük vergileri ve eşit etkili resimlerin ve miktar
kısıtlamalarının, milli üretime, Anlaşmanın hedeflerine aykırı bir
koruma sağlamayı gözeten eşit etkili başka her türlü tedbirin yasaklanmasını;
- Türkiye'nin üçüncü memleketlerle ilişkilerinde Topluluğun Ortak
Gümrük Tarifesi'nin kabulünü ve Toplulukça dış ticaret konusunda
uygulanan sair mevzuata yaklaşmayı kapsar. BÖLÜM: 2.
Tarım
Madde - 11. 1. Ortaklık rejimi, Topluluğun ortak tarım politikasını gözönünde
bulunduran özel usullere göre, tarımı ve tarım ürünleri alış verişini
de kavrar. 2. Tarım ürününden, Topluluğu kuran Antlaşma'nın II. Ekinin konusu
olan ve sözü edilen Antlaşma'nın 38. maddesinin 3. fıkrası hükümlerinin
uygulanması ile halen tamamlanmış bulunan listede sayılı ürünler
anlaşılır.
BÖLÜM: 3.
Ekonomik nitelikteki sair hükümler
Madde - 12. Akit Taraflar, aralarında serbest işçi akımını kademeli olarak
gerçekleştirmek için, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 48, 49 ve 50.
maddelerinden esinlenmekte uyuşmuşlardır. Madde - 13. Akit Taraflar, yerleşme serbestliği kısıtlamalarını aralarında
kaldırmak için, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 52 ilâ 56. (Dahil)
maddeleri ile 58. maddesinden esinlenmekte uyuşmuşlardır. Madde - 14. Akit Taraflar, hizmet edimi serbestliği kısıtlamalarını aralarında
kaldırmak için, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 55, 56 ve 58 ilâ 65.
(Dahil) maddelerinden esinlenmekte uyuşmuşlardır. Madde - 15. Topluluğu kuran Antlaşma'nın ulaştırma ile ilgili hükümlerinin
ve bunların uygulanması dolayısıyla girişilmiş olan tasarrufların
Türkiye'ye teşmili şartları ve usulleri, Türkiye'nin coğrafya durumu
gözönünde bulundurularak düzenlenir. Madde - 16. Akit Taraflar, Topluluğu kuran Antlaşma'nın üçüncü büyük bölümünün
1. kısmında yer alan rekabet, vergileme ve mevzuatın yaklaştırılması
ile ilgili hükümlerde anılan ilkelerin, ortaklık ilişkilerinde uygulanması
gerektiğini kabul ederler. Madde - 17. Anlaşma'ya Taraf olan her Devlet, ekonomisine, fiyat seviyesi kararlılığı
içinde devamlı ve dengeli bir genişleme sağlarken, genel ödeme bilançosuna
denge sağlamak ve parasına olan güveni devam ettirmek için gerekli
ekonomi politikasını uygular. Taraf Devlet, bu hedeflere ulaşmak için konjonktür politikası ve
özellikle mali politika ve para politikası uygular. Madde - 18. Anlaşma'ya Taraf olan her Devlet, kambiyo kurları konusunda Ortaklık
amaçlarının gerçekleştirilmesini sağlamaya elverişli bir politika
uygular. Madde - 19. Türkiye ve Topluluk üyesi Devletler, Anlaşma'nın uygulanmasında
mal, hizmet, sermaye ve kişi akımının aralarında serbestleştirildiği
ölçüde, mal, hizmet ve sermaye alış verişlerine ilişkin ödeme veya
transferlerle ücret ve sermaye transferlerinin, alacaklının veya
faydalananların ikamet ettikleri memleket parasıyla yapılmasına
müsaade ederler. Madde - 20. Akit Taraflar, Anlaşma amaçlarının gerçekleştirilmesine yarayan
Türkiye ile Topluluk üyesi Devletler arasındaki sermaye hareketlerini
kolaylaştırmak için aralarında danışırlar. Akit Taraflar, Topluluk memleketlerinden gelen ve Türk ekonomisinin
kalkınmasına yardımı olabilecek sermayelerin Türkiye'de yatırımını
teşvik eden her çeşit aracı araştırmaya çabalarlar. Her üye Devlet ülkesinde ikamet edenler, Türkiye'nin başka bir
üye Devlete veya üçüncü bir memlekete tanıdığı bütün kolaylıklardan,
özellikle yabancı sermaye eylemi ile ilgili kambiyo ve vergi konularındaki
kolaylıklardan yararlanırlar. Madde - 21. Akit Taraflar, üçüncü memleketlerin ileride Topluluğa katılmaları
veya ortak olmaları halleri de dahil olmak üzere, üçüncü memleketler
karşısındaki ticaret politikalarının koordinasyonunu ve bu alandaki
karşılıklı çıkarlarının korunmasını sağlamaya elverişli bir danışma
usulünü hazırlama konusunda uyuşmuşlardır. KISIM: III
Genel ve son hükümler Madde - 22. 1. Anlaşma ile belirtilen amaçların gerçekleştirilmesi için, Anlaşma'nın
öngördüğü hallerde Ortaklık Konseyi'nin karar yetkisi vardır. İki
taraftan her biri, verilmiş kararların yerine getirilmesinin gerektirdiği
tedbirleri almakla yükümlüdür. Ortaklık Konseyi yararlı tavsiyelerde
de bulunabilir. 2. Ortaklık Konseyi, Anlaşma'nın hedeflerini gözönünde tutarak,
ortaklık rejimi sonuçlarını belli aralıklarla inceler. Bununla beraber,
hazırlık dönemi boyunca bu incelemeler bir görüş teatisi sınırları
içinde kalır. 3. Geçiş döneminin başlaması ile, ortaklık rejiminin gerçekleşmesi
yolunda, Anlaşma amaçlarından birine ulaşmak için, Akit Taraflar'ın
bir ortak davranışı gerekli görüldüğü takdirde, Anlaşma bunun için
gerekli davranış yetkisini öngörmese bile, Ortaklık Konseyi uygun
kararları alır. Madde - 23. Ortaklık Konseyi'ni, bir yandan Türkiye Hükümeti'nden üyeler, öte
yandan, Topluluk üyesi Devletler Hükümetleri'nden, Konseyi'nden
ve Komisyonu'ndan üyeler meydana getirir. Ortaklık Konseyi üyeleri, İçtüzüğün öngördüğü şartlarla kendilerini
temsil ettirebilirler. Ortaklık Konseyi, kararlarını oy birliği ile alır. Madde - 24. Ortaklık Konseyi başkanlığı, altışar aylık süreler için Türkiye
ile Topluluk temsilcilerinden biri tarafından, sıra ile yapılır.
İlk başkanlık süresi Ortaklık Konseyi kararı ile kısaltılabilir.
Ortaklık Konseyi İçtüzüğünü yapar. Ortaklık Konseyi, görevlerinde kendisine yardım edebilecek her
komiteyi ve özellikle Anlaşma'nın iyi yürütülmesi için gerekli işbirliği
devamlılığını sağlayacak bir komite kurmaya karar verebilir. Ortaklık Konseyi bu komitelerin görev ve yetkilerini belirtir.
Madde - 25. 1. Her Akit Taraf, Anlaşma'nın uygulama ve yorumu ile ilgili ve
Türkiye'yi veya Topluluğu, Topluluk üyesi bir Devleti ilgilendiren
her anlaşmazlığı Ortaklık Konseyine getirebilir. 2. Ortaklık Konseyi Anlaşmazlığı karar yolu ile çözebilir; keza,
anlaşmazlığı Avrupa Toplulukları Adalet Divanı'na ve mevcut herhangi
bir başka yargı merciine götürmeyi kararlaştırabilir. 3. Taraflardan her biri, kararın veya hükmün yerine getirilmesinin
gerektirdiği tedbirleri almakla yükümlüdür. 4. Anlaşmazlık, işbu maddenin 2. fıkrasına göre çözülememiş ise,
Akit Taraflar'ın geçiş dönemi ve son dönemde başvurabilecekleri
tahkim ve sair yargı usulü yollarını, Anlaşma'nın 8. maddesi uyarınca
Ortaklık Konseyi düzenler. Madde - 26. Anlaşma'nın hükümleri, Avrupa Kömür ve Çelik Topluluğu'nun yetki
alanına giren maddelere uygulanmaz. Madde - 27. Ortaklık Konseyi, bir yandan Avrupa Parlamenter Asamblesi, Topluluğun
Ekonomik ve Sosyal Komitesi ve öteki organları ile, öte yandan,
Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Türkiye'nin yukarıdaki maddeleri
karşılayan organları arasında işbirliğini ve temasları kolaylaştırmak
için her türlü yararlı tedbiri alır. Bununla beraber, hazırlık dönemi süresince, bu temaslar, yalnız
Avrupa Parlamenter Asamblesi ile Türkiye Büyük Millet Meclisi arasındaki
ilişkilerle sınırlanır. Madde - 28. Anlaşma'nın işleyişi, Topluluğu kuran Antlaşma'dan doğan yükümlerin
tümünün Türkiye'ce üstlenebileceğini gösterdiğinde, Akit Taraflar,
Türkiye'nin Topluluğa katılması olanağını incelerler. Madde - 29. 1. Anlaşma bir yandan Türkiye Cumhuriyeti ülkesinde, öte yandan
Belçika Krallığı, Federal Almanya Cumhuriyeti, Fransa Cumhuriyeti,
İtalya Cumhuriyeti, Lüksemburg Büyük Dükalığı ve Hollanda Krallığının
ülkelerinde uygulanır. 2. Genel Anlaşma, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 227. maddesinin
2. fıkrasının 1. bendinde gözetilenleri karşılayan alanlar bakımından
Fransız denizaşırı illerine de uygulanır. Anlaşma'nın başka alanlarla ilgili hükümlerinin, sözü geçen illerde
uygulanma şartları, Akit Taraflar arasında ileride varılacak anlaşma
ile belirlenir. Madde - 30. Akit Taraflarca Anlaşma'ya eklenmesi uygun bulunan protokoller,
Anlaşma'nın ayrılmaz parçalarıdır. Madde - 31. Anlaşma, imza eden Devletlerin kendi anayasa usullerine uyularak
onaylanır; Topluluk yönünden Konseyce, Topluluğu kuran Antlaşma
hükümleri uyarınca bir karar alınması ve bunun Akit Taraflar'a tebliği
ile, geçerli olarak aktedilmiş olur. Yukarıdaki fıkrada anılan akdin tasdik ve tebliğ belgeleri Brüksel'de
karşılıklı olarak verilir. Madde - 32. Anlaşma, 31. maddede sözü geçen tasdik belgelerinin karşılıklı
olarak verilmesi tarihini kovalayan ikinci ayın ilk günü yürürlüğe
girer. Madde - 33. İşbu Anlaşma, her metin eşitlikle geçerli olmak üzere, Türk, Alman,
Fransız, İtalyan ve Hollanda dilleri ile ikişer nüsha olarak yazılmıştır.
PROTOKOL NO. 1
GEÇİCİ PROTOKOL Akit Taraflar,
Türk ekonomisi için, özellikle hazırlık döneminde, tütün, kuru üzüm,
kuru incir ve fındık ihracatının önemine inanarak, Ortaklık Anlaşmasının 3. maddesinde öngörülen Geçici Protokolü
tesbit etmek isteğiyle, Aşağıdaki hükümler üzerine uyuşmuşlardır: Madde - 1. 1. Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden dört yıl sonra, Ortaklık Konseyi,
Türkiye'nin ekonomik durumunu gözönünde bulundurarak, Anlaşmanın
4. maddesinde gözetilen geçiş döneminin gerçekleşme şartları, usulleri,
sıra ve süreleri ile ilgili hükümlerin, bir Katma Protokol ile tespit
edip edemeyeceğini inceler. Katma Protokol Akit Taraflar'ca imzalanacak ve her birinde uyulması
gereken anayasa usullerinin tamamlanmasından sonra yürürlüğe girecektir.
2. Beşinci yılın sonunda Katma Protokol tespit edilememiş ise,
Ortaklık Konseyi'nde kararlaştırılarak ve 3 yılı geçmeyecek bir
süreden sonra 1. fıkrada öngörülen usule yeniden başvurulur. 3. Bu protokol hükümleri, Katma Protokol yürürlüğe girinceye ve
en geç onuncu yılın sonuna değin uygulanır. Bununla beraber, Katma Protokol tespit edilmiş, fakat onuncu yıl
sonunda yürürlüğe girememiş ise, Geçici Protokol en çok bir yıllık
bir süre için uzatılır. Not- 1.9.1971 tarihine kadar geçerli olan işbu Geçici Protokol
yerine, 1.9.1971-31.12.1972 devresinde 7/2905 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ile tasdik edilen Geçici Anlaşma kaim olmuş ve 1.1.1973 tarihinden
itibaren de Katma Protokol yürürlüğe girmiştir. Katma Protokol dokuzuncu yılın sonunda tespit edilemediği takdirde,
Ortaklık Konseyi, hazırlık döneminin onuncu yılının bitiminden sonra
uygulanacak rejimi kararlaştırır. Madde - 2. İşbu Protokolün yürürlüğe girişi ile birlikte Topluluk Üyesi Devletler,
Türkiye kaynaklı ve Türkiye çıkışlı ithalatları için aşağıdaki yıllık
tarife kontenjanlarını açarlar: a) 24.01 - Ham ve mamul olmayan tütün: Tütün döküntülüri
Belç. - Lüks. Eko. Birl. 1.250 ton
Federal Almanya Cumhuriyeti 6.600 "
Fransa 2.550 "
İtalya 1.500 "
Hollanda 600 " Bu tarife kontenjanlarının sınırı içinde her üye Devlet, Toplulukça
9 Temmuz 1961 tarihinde imzalanan Ortaklık Anlaşması çerçevesinde
aynı ürünler ithalatına uyguladığına eşit bir gümrük vergisi uygular.
b) 08.04 - Yalnız kuru üzüm (İçinde 15 Kg. veya daha az mal bulunan
ambalajlarla)
Belç. - Lüks. Eko. Birl. 3.250 ton
Federal Almanya Cumhuriyeti 9.750 "
Fransa 2.800 "
İtalya 7.700 "
Hollanda 6.500 " Bu tarife kontenjanlarının sınırı içinde her üye Devlet, Toplulukça
9 Temmuz 1961 tarihinde imzalanan Ortaklık Anlaşması çerçevesinde
aynı ürünler ithalatına uyguladığına eşit bir gümrük vergisi uygular.
c) 08.03 - Yalnız kuru incir (İçinde 15 Kg. veya daha az mal bulunan
ambalajlarla)
Belç. - Lüks. Eko. Birl. 840 ton
Federal Almanya Cumhuriyeti 5.000 "
Fransa 7.000 "
Hollanda 160 " Bu tarife kontenjanları çerçevesinde Topluluk üyesi her Devlet,
milli gümrük vergilerinin kuru incir için Ortak Gümrük Tarifesi'nde
son yaklaşma anına kadar, Topluluğu kuran Antlaşma'nın 14. maddesinin
1. fıkrası anlamındaki esas vergiden, Topluluk üyesi Devletlerin
kendi aralarında yaptıkları indirimlerin yarısının düşülmesi ile
elde edilene eşit bir gümrük vergisi uygular. Geçici Protokol hükümleri, Topluluk üyesi Devletler milli gümrük
vergilerinin kuru incir Ortak Gümrük Tarifesine son yaklaşma anında
yürürlükte bulunuyorsa, Topluluk, 3. madde hükümlerini gözönünde
bulundurarak, yukarıdaki bent gereğince Türkiye'ye sağlananlara
eşit ticari faydaların saklı tutulması için gerekli tarife tedbirlerini
alır. d) 08.05 - Dış ve iç kabukları çıkarılmış olanlar da dahil olmak
üzere yaş veya kuru sert kabuklu meyvalar: Yalnız fındık
Belç. - Lüks. Eko. Birl. 540 ton
Federal Almanya Cumhuriyeti 14.500 "
Fransa 1.250 "
Hollanda 710 " Bu tarife kontenjanları çerçevesinde Topluluk Üyesi her Devlet
%2,5 ad valorem gümrük vergisi uygular. Bunun dışında, Topluluk Üyesi Devletler, Anlaşma'nın yürürlüğe
girmesi ile birlikte bu ürün için, Topluluk içi gümrük vergilerinin
tamamen kaldırılmasını ve Ortak Gümrük Tarifesi'nin tüm olarak uygulanmasını
gerçekleştirirler. Madde - 3. 2. maddede gösterilen ürünler için, Topluluk Üyesi Devletler milli
gümrük vergilerinin Ortak Gümrük Tarifesi'ne son yaklaşmasından
itibaren, Topluluk her yıl, Türkiye yararına o tarihte açılmış milli
tarife kontenjanlarının tutarına eşit hacimde tarife kontenjanları
açar. Bu usul Ortaklık Konseyi'nce ertesi takvim yılı için, 4. madde
gereğince alınan kararlara zarar vermeksizin uygulanır. Bununla beraber, fındık bakımından bu usul, ancak Topluluk Üyesi
Devletler'in milli gümrük vergilerinin öteki üç ürünün tümü ile
Ortak Gümrük Tarifesi'ne uyumu anında uygulanır. Madde - 4. Anlaşma'nın yürürlüğe girişini kovalayan ikinci yıldan başlayarak,
Ortaklık Konseyi 2 ve 3. maddelerde gösterilen tarife kontenjanlarının
hacmini artırmayı kararlaştırabilir. Ortaklık Konseyi'nin aksine
kararı olmadıkça, bu artırmalar iktisap edilmiş olur. Her artırma,
ancak ertesi takvim yılından başlayarak uygulanır. Madde - 5. Anlaşma'nın yürürlüğe girişi, takvim yılı başına rastlamaz ise,
Topluluk Üyesi Devletler, Anlaşma'nın yürürlüğe girişinden, ertesi
takvim yılının başına kadar ki süre için, bu sürenin beher ayı hesabıyla,
2. maddede anılan miktarların onikide birini karşılayan hacimde
tarife kontenjanları açarlar. Bununla beraber, Ortaklık Konseyi, Anlaşma yürürlüğe girer girmez,
sözü geçen ürünler ihracatının mevsimlik niteliğini gözönünde tutarak,
yukarıdaki bendin uygulanması ile elde edilen tarife kontenjanları
hacimlerinin artırılmasını kararlaştırabilir. Madde - 6. Anlaşma'nın yürürlüğe girmesinden itibaren üçüncü yılın bitiminde
Ortaklık Konseyi, 2. maddede gösterilenlerden başka ürünlerin Topluluk
pazarında sürümünü teşvike elverişli tedbirleri kararlaştırabilir.
Madde - 7. Tütün, fındık veya kuru incir için ortak tarım politikasının uygulanmaya
konması ile birlikte, Topluluk, işbu Protokol gereğince Türkiye'ye
sağlananlara eşit ihracat imkanlarını saklı tutmak üzere, bu ortak
tarım politikası için öngörülen rejimi gözönünde bulundurarak, gerekebilecek
tedbirleri alır. Madde - 8. İşbu Protokol'ün 2. maddesinde gösterilen ürünler için Toplulukça
tarife kontenjanları açılması halinde, bu tarife kontenjanları çerçevesinde
uygulanacak gümrük vergileri seviyesi bakımından, Türkiye'ye anlaşmaya
taraf olmayan bir memleketten daha az elverişli bir işlem yapılamaz.
Madde - 9. Türkiye, Topluluk Üyesi Devletlerden birine veya bir kaçına tanıdığı
en elverişli işlemi üye Devletlerin hepsine teşmile gayret eder.
Madde - 10. Her Akit Taraf, hazırlık dönemi ile birlikte, yerleşme hakkı, hizmet
edimi, ulaştırma ve rekabetle ilgili her çeşit güçlükleri Ortaklık
Konseyi'ne getirebilir. Ortaklık Konseyi gerekirse, bu güçlükleri
gidermek için, Akit Taraflar'a her türlü yararlı tavsiyelerde bulunabilir.
Madde - 11. İşbu Protokol Anlaşma'ya eklenmiştir.
PROTOKOL NO. 2
MALİ PROTOKOL Akit Taraflar,
Ortaklık Anlaşması amaçlarının izlenmesini kolaylaştırmak için Türk
ekonomisinin hızlandırılmış bir şekilde kalkınmasına faydalı olmak
KAYGISIYLA,
aşağıdaki hükümler üzerinde UYUŞMUŞLARDIR: Madde - 1. Türk ekonomisinin verimliliğini artırmaya yardımcı, Anlaşma'nın
amaçlarının gerçekleştirilmesine faydalı olan ve Türk kalkınma planı
çerçevesinde yer alan yatırım projeleri için finansman işlemleri,
Türk Devleti ile Türk teşebbüsleri tarafından, Avrupa Yatırımlar
Bankası'na sunulabilir. Banka, bunların tabi tutulacağı işlemden
müracaat sahiplerine bilgi verir. Madde - 2. Olumlu bir sonuca bağlanan istemler ödünçler vasıtasıyla finanse
edilir. Bu ödünçlerin tutarı 175 milyon hesap birimine erişebilir
ve Anlaşma'nın yürürlüğe girişini kovalayan beş yıl içinde bağlanabilir.
Madde - 3. Finansman istemleri, Türk teşebbüslerinden geldiği zaman, ancak
Türk Hükümeti'nin oluru ile olumlu sonuca bağlanabilir. Madde - 4. 1 - Ödünçler, finansmanına ayrıldıkları projelerin ekonomik özelliklerine
göre verilir. 2 - Özellikle kârlılığı uzun vadeli veya yazılı yatırımlara ilişkin
ödünçler, indirilmiş faiz haddi, uzatılmış ödeme süresi, ödemesiz
dönem gibi özel şartlar ve gereği halinde, bu ödünçlerin Türkiye
tarafından ödenmesini kolaylaştırabilecek başka özel ödeme şartları
ile donatılabilir. 3 - Bir ödünç, Türk Devleti'nin dışında bir teşebbüs veya topluluğa
verildiği zaman, Türk Devleti'nin garantisine bağlanır. Madde - 5. 1. Banka, bu ödünçlerin verilmesini, ihale veya teklif almalar
düzenlenmesine bağlayabilir. Bu ihale veya teklif almalara katılma,
Türkiye ve Topluluk Üyesi Devletler uyruklu her gerçek veya tüzel
kişiye eşit rekabet şartları ile açıktır. 2. Ödünçler, kabul edilen yatırım projelerinin gerçekleşmesi için
gerekli ithalat giderleri kadar iç giderlerin karşılanmasında da
kullanılabilir. 3. Banka, fonların en rasyonel şekilde ve Anlaşma hedeflerine uygun
olarak kullanılmasını gözetir. Madde - 6. Türkiye, bu ödünçlerden faydalanan borçluların, ödünçlerin ana
para ve faizlerinin ödenmesinin gerektirdiği dövizleri edinmelerine
imkan vermekle yükümlüdür. Madde - 7. Bazı projelerin gerçekleştirilmesi için bu Protokol çerçevesinde
yapılacak yardım, özellikle üçüncü devletler, milletlerarası mali
kuruluşlar veya Türkiye ya da Topluluk Üyesi Devletler kalkınma
ve kredi müesseseleri ve resmi makamlarının dahil olacakları finansmanlara
katılma şeklinde olabilir. Madde - 8. Anlaşma'da ve bu Protokol'de gösterilen şartlarla Türkiye'nin ekonomik
ve sosyal kalkınmasına getirilen yardım, Türk Devletininkini tamamlayıcı
bir çaba teşkil eder. Madde - 9. İşbu Protokol Anlaşma'ya eklenmiştir.
SON SENET Bir yandan,
Türkiye Cumhurbaşkanı'nın ve Öte yandan,
Majeste Belçika Kralının,
Federal Almanya Cumhurbaşkanı'nın,
Fransa Cumhurbaşkanı'nın,
İtalya Cumhurbaşkanı'nın
Altes Ruayal Lüksemburg Büyük Düşesi'nin,
Majeste Hollanda Kraliçesi'nin
ve Avrupa Ekonomik Topluluğu Konseyi'nin
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık yaratan
Anlaşma'nın imzası için
Ankara'da 12 Eylül 1963 gününde toplanan tam yetkili temsilcileri
aşağıdaki metinleri tespit etmişlerdir:
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık yaratan
ANLAŞMA ile aşağıda sayılan protokolleri:
Protokol no. 1: Geçici Protokol
Protokol no. 2: Mali Protokol Tam yetkili temsilciler bundan başka
Aşağıda sayılan ve işbu Senede ekli: 1. Geçici Protokol'ün 2. maddesi ile ilgili olarak kuru üzüme ilişkin
niyet bildirisini; 2. Mali Protokol'ün 2. maddesinde sözü geçen hesap biriminin değerine
ilişkin yorum bildirisini; 3. Ortaklık Anlaşmasında geçen "Akit Taraflar" deyiminin yorumu
ile ilgili bildiriyi kabul etmişler; Ve Federal Almanya Cumhuriyeti Hükümeti'nin aşağıda sayılan ve
işbu Senede ekli bulunan bildirilerini not etmişlerdir: 1. Alman uyrukluların tanımı ile ilgili bildiri;
2. Anlaşma'nın Berlin'e uygulanmasına ilişkin bildiri. Tam yetkili temsilciler işbu Senede ekli bildirilerin icabında
Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında bir Ortaklık yaratan
Anlaşma ile aynı şartlarda geçerliklerinin sağlanması için gerekli
usullere tabi tutulacağı hususunda uyuşmuşlardır. BUNUN BELGESİ OLARAK, aşağıda adları yazılı tam yetkili temsilciler
işbu son Senedin altına imzalarını atmışlardır.
Ankara'da 12 Eylül 1963 gününde yapılmıştır.
Türkiye Cumhurbaşkanı adına:
Feridun Cemal ERKİN
Majeste Belçika Kralı adına:
Paul Henri SPAAK
Federal Almanya Cumhurbaşkanı adına:
Gerhard SCHROEDER
Fransa Cumhurbaşkanı adına:
Maurice COVUE de MURVİLLE
İtalya Cumhurbaşkanı adına:
Emillo COLOMBO
Altes Ruayal Lüksemburg Büyük Düşesi adına:
Eugène SCHAUS
Majeste Hollanda Kraliçesi adına:
Joseph M. A. H. LUNS
Avrupa Ekonomik Topluluğu Konseyi adına:
Joseph M. A. H. LUNS
Avrupa Ekonomik Topluluğu'nu kuran Antlaşma'da gereken usullerin
yerine getirildiğinin, özellikle Avrupa Parlamenter Asamblesi'ne
danışıldığının Öteki Akit Tarafa bildirilmesinden sonra ancak Topluluğu
kesin olarak bağlayacağı ihtiyat kaydı ile GEÇİCİ PROTOKOL'ÜN 2. MADDESİ İLE İLGİLİ OLARAK
KURU ÜZÜME İLİŞKİN NİYET BİLDİRİSİ Topluluk, kuru üzüm için ortak bir pazar örgütü kurmayı tasarlamadığını
bildirir. MALİ PROTOKOL'ÜN 2. MADDESİNDE SÖZÜ GEÇEN
HESAP BİRİMİNİN DEĞERİNE İLİŞKİN YORUM
BİLDİRİSİ Akit Taraflar aşağıdaki hususları bildirirler: 1. Mali Protokol'ün 2. maddesinde öngörülen tutarın açıklanmasında
kullanılan hesap biriminin değeri 0.88 867 088 gram saf altındır.
2. 1. fıkrada tanımlanan hesap birimi bakımından Topluluk üyesi
bir devletin para paritesi, bir hesap biriminin içindeki saf altının
ağırlığı ile Milletlerarası Para Fonu'na bu para için bildirilmiş
olan pariteye tekabül eden saf altın ağırlığı arasındaki orandır.
Bildirilmiş bir paritesi yoksa veya cari işlemlerde Para Fonu'nun
müsaade ettiği sınırın dışında pariteden uzaklaşan kur uygulaması
varsa, paranın paritesine tekabül eden altın; dolaylı veya dolaysız
olarak tamamlanmış ve altına çevrilebilen bir paranın Fon'a bildirilmiş
paritesi esası ile, hesap gününde Üye Devlet'e, cari ödemeler için
sözü edilen altına çevrilebilir paraya uygulanmakta olan kambiyo
rayicine göre hesaplanır. 3. Yukarıdaki 1. fıkrada belirtilen hesap birimi Mali Protokol'ün
uygulama süresince değişmeyecektir. Bununla beraber, uygulama süresinin
bitiminden önce Milletlerarası Para Fonu'nca, Statülerinin 7. Kısmının
4. maddesi gereğince bütün paraların seyyanen altına olan paritelerinin
aynı oranda değişmesi kararlaştırılırsa, hesap biriminin saf altın
ağırlığı bu ayarlamanın ters fonksiyonuna göre değiştirilecektir.
Topluluk Üyesi Devletler'den birinin veya bir kaçının, Milletlerarası
Para Fonu'nun yukarıdaki bendde öngörülen kararını uygulamaması
halinde hesap biriminin saf altın ağırlığı, Milletlerarası Para
Fonu'nca kararlaştırılmış ayarlamanın ters fonksiyonuna göre değiştirilecektir.
Ancak, Avrupa Ekonomik Topluluğu Konseyi böylece ortaya çıkan durumu
inceleyecek ve Komisyonun önermesi üzerine ve Para Komitesi'nin
görüşü alınarak gerekli tedbirleri mevsuf çoğunlukla kararlaştıracaktır.
ORTAKLIK ANLAŞMASI'NDA GEÇEN "Akit Taraflar"
DEYİMİNİN YORUMU İLE İLGİLİ BİLDİRİ Akit Taraflar, Ortaklık Anlaşması'nın, metinde geçen "Akit Taraflar"
deyimine, bir yandan Türkiye Cumhuriyeti, öte yandan, Topluluk ile
Üye Devletler veya sadece, ya Üye Devletler ya da Topluluk anlamı
verilmek suretiyle, yorumlanması hususunda anlaşmışlardır. Bu deyime
her defasında verilecek anlam, Anlaşmanın bunları karşılayan hükümlerinden
çıkarılacaktır. Bazı hallerde "Akit Taraflar" deyimi, Topluluğu
kuran Antlaşma'nın geçiş dönemi süresince Üye Devletler, bu dönemin
bitiminden sonra Topluluk anlamına gelebilecektir. FEDERAL ALMANYA CUMHURİYETİ HÜKÜMETİ'NİN
BİLDİRİLERİ 1. Alman uyrukluların tanımı ile ilgili bildiri: Federal Almanya Cumhuriyeti Temel Kanunu anlamında bütün Almanlar
Federal Almanya Cumhuriyeti uyruğunda sayılır. 2. Anlaşma'nın Berlin'e uygulanmasına ilişkin bildiri: Federal Almanya Cumhuriyeti Hükümeti'nce üç aylık bir süre içinde
Akit Taraflar'a aksine bir bildiri de bulunmadıkça, Ortaklık Anlaşması
Berlin Eyaletine de uygulanır.
|
